Η παράδοση αυτή δεν έχει αποδειχθεί ιστορικά. Άλλωστε, ούτε ο ακριβής τόπος καταγωγής του Ομήρου ούτε το σημείο όπου δημιούργησε τα έργα του είναι γνωστά με βεβαιότητα. Παρ’ όλα αυτά, η περιοχή της αρχαίας Σμύρνης αποτελεί εδώ και πολύ μεγάλο διάστημα έναν από τους τόπους που συνδέονται στενότερα με το όνομά του.
Το ενδιαφέρον για το σπήλαιο αναμένεται
μάλιστα να ενισχυθεί λόγω της νέας κινηματογραφικής «Οδύσσειας» του Κρίστοφερ
Νόλαν, η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο τον μυθικό κόσμο του ομηρικού έπους.
Μια παράδοση με ρίζες στην αρχαιότητα
Η σχέση της Σμύρνης με τον Όμηρο δεν αποτελεί
σύγχρονη επινόηση. Ήδη κατά την αρχαιότητα υπήρχαν αναφορές που συνέδεαν τον
ποιητή με την περιοχή.
Ο Παυσανίας, ο οποίος έζησε τον 2ο αιώνα
μ.Χ., αναφέρει ότι κοντά στις πηγές του ποταμού Μέλη υπήρχε σπήλαιο που η
παράδοση θεωρούσε τόπο όπου ο Όμηρος συνέθεσε τα ποιήματά του.
Η αναφορά αυτή αποτέλεσε στη συνέχεια μία από
τις βάσεις για τη διαχρονική διεκδίκηση της περιοχής ως πιθανής πατρίδας του
ποιητή. Η Χίος είναι μία ακόμη περιοχή που έχει συνδεθεί με την καταγωγή του,
ενώ και οι δύο εντάσσονται στην ευρύτερη ιστορική γεωγραφία της Ιωνίας.
Τα στοιχεία που επικαλούνται οι υποστηρικτές
της θεωρίας
Ο Τούρκος ερευνητής Αλτάν Αλτίν υποστηρίζει
ότι η περιοχή του Μπουρνόβα δεν αποτελεί απλώς έναν τόπο που συνδέθηκε εκ των
υστέρων με τον Όμηρο.
Όπως υποστηρίζει, ένα ανάγλυφο του 3ου αιώνα
π.Χ., το οποίο απεικονίζει τη θεοποίηση του ποιητή, περιλαμβάνει λεπτομέρειες
που παραπέμπουν στο συγκεκριμένο σπήλαιο και στο τοπίο γύρω από αυτό. Κατά την
άποψή του, πρόκειται για μία ένδειξη ότι η σύνδεση του Ομήρου με την περιοχή
ήταν ήδη γνωστή στην αρχαιότητα.
Στην ίδια κατεύθυνση αναφέρονται και
αρχαιολογικά ευρήματα από την αρχαία Σμύρνη. Νομίσματα στα οποία απεικονίζεται
ο Όμηρος θεωρούνται ένδειξη ότι οι κάτοικοι της πόλης τον αντιμετώπιζαν ως
σημαντικό κομμάτι της δικής τους πολιτιστικής παράδοσης.
Στο εσωτερικό του σπηλαίου υπάρχουν ακόμη
ελληνικές επιγραφές χαραγμένες στους βράχους. Η ηλικία τους, ωστόσο, δεν έχει
προσδιοριστεί με σαφήνεια, επομένως δεν αποτελούν ασφαλή απόδειξη ότι ο Όμηρος
βρέθηκε ποτέ εκεί.
Ο Όμηρος ως κομμάτι της ταυτότητας του
Μπουρνόβα
Η παρουσία του ποιητή στην περιοχή δεν
περιορίζεται πλέον σε αρχαιολογικές και ιστορικές υποθέσεις. Ο Όμηρος έχει
ενσωματωθεί στην πολιτιστική ταυτότητα του Μπουρνόβα.
Στον αρχαιολογικό χώρο του Γιεσίλοβα Χουγιούκ
έχει τοποθετηθεί προτομή του, ενώ η συνοδευτική επιγραφή παρουσιάζει τον ποιητή
ως δημιουργό της «Ιλιάδας» και της «Οδύσσειας» στη συγκεκριμένη γη.
Οι τοπικές αρχές επιδιώκουν να ενισχύσουν
αυτή τη σύνδεση και να μετατρέψουν το σπήλαιο σε πόλο πολιτιστικού τουρισμού.
Σχεδιάζεται η ανακαίνισή του και η πρόσβαση των επισκεπτών στον χώρο, με στόχο
η περιοχή να προσελκύσει το διεθνές ενδιαφέρον.
Ο δήμαρχος του Μπουρνόβα, Ομέρ Εσκί,
υποστηρίζει ότι η κληρονομιά του Ομήρου δεν αποτελεί ζήτημα αποκλειστικής
διεκδίκησης, αλλά μέρος μιας ευρύτερης παγκόσμιας πολιτιστικής ιστορίας.
Από την αρχαιολογική θεωρία στην πολιτική
αντιπαράθεση
Η ονομασία της περιοχής έχει, ωστόσο,
αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το 2024, στελέχη της τοπικής διοίκησης που
πρόσκεινται στο AKP πρότειναν να αντικατασταθεί το όνομα «Κοιλάδα του Ομήρου»
προς τιμήν ενός Τούρκου μαχητή, υποστηρίζοντας ότι ο χώρος δεν θα έπρεπε να
διατηρεί ελληνική ονομασία.
Η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή από τον δήμαρχο
του Μπουρνόβα, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της ιστορικής ονομασίας και
της ανάδειξης της περιοχής ως τόπου που συνδέεται με τον Όμηρο.
Έτσι, η μικρή σπηλιά της Σμύρνης εξακολουθεί
να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας συζήτησης που ξεκίνησε από την αρχαιότητα και
συνεχίζεται μέχρι σήμερα: ποιος ήταν ο Όμηρος, από πού καταγόταν και ποιος
τόπος μπορεί πραγματικά να θεωρηθεί πατρίδα του.
Η απάντηση παραμένει άγνωστη. Η παράδοση,
όμως, συνεχίζει να κρατά ζωντανή τη σύνδεση του ποιητή με τη Σμύρνη.
Αναδημοσίευση: mixanitouxronou.gr








