Ο Δημήτριος Νενέκος είχε στα χέρια του τον θηριώδη Ιμπραήμ και τον άφησε να φύγει

Ένα ξεχασμένο γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης: Ο Έλληνας Οπλαρχηγός που θα μπορούσε να συλλάβει τον Ιμπραήμ και να δώσει τέλος στην επέλαση των Αιγυπτίων, όχι μόνο δεν το έπραξε, αλλά προστάτευσε τον θηριώδη πασά, που σε λίγους μόνο μήνες βύθισε στο αίμα και τις οιμωγές την προσπάθεια για ανεξαρτησία. Το όνομά του, Δημήτριος Νενέκος.

• • •

Το 1826, είναι η 5η χρονιά από τότε που επαναστάτησαν οι Έλληνες και όπως γράφει ο Φωτάκος στα Απομνημονεύματά του: «Κατ’ εκείνον δε τον χρόνον ενοθεύθει ο πατριωτισμός των Ελλήνων, και κανείς πλέον δεν εφρόντιζε περί της πατρίδος, αλλ’ έκαστος επροσπάθει, και αγωνίζετο πώς να πάρη δια τον εαυτόν του τα περισσότερα». Αυτό ήταν το πλαίσιο του Αγώνα για την Ανεξαρτησία, τότε.

Και ο Φωτάκος είναι ξεκάθαρος: «Τοιουτοτρόπως εχωρίσθησαν εις δύο φατρίας και επικεφαλής της μιας ήτο ο Γεώργιος Κουντουργιώτης έχον βοηθόν και τον Μαυροκορδάτον, επί δε της άλλης ήτο ο Κωλέττης και τρίτη ακόμη ητοιμάζετο να γεννηθεί».
Εμφυλιοπολεμικό κλίμα και «τα ξένα έθνη αληθινά (θα σκέφτηκαν): Εάν μισούνται ανάμεσό τους δεν τους πρέπει ελευθεριά».

 

Έρχεται ο Ιμπραήμ καλπάζοντας...

Τότε είναι που: «έφθασε εις τα παράλια της Μεσσηνίας από την Αίγυπτο, ο Ιμβραήμ πασάς. Ούτως είχε στρατιωτικήν δύναμην πολύν καλώς διοργανωμένην και αξιωματικούς Γάλλους από του ανωτέρου μέχρι του κατωτέρου βαθμού. Είχε προσέτι πολυάριθμον επιτελείον και αυτό συγκροτούμενον από Ευρωπαίους αξιωματικούς, εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν επίσης Γάλλοι· είχε δε και πυροβολικόν και μηχανικόν, των οποίων οι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί ήσαν Ευρωπαίοι και ιππικόν είχε τακτικό και άτακτον τους καλουμένους Κιουλεμένιδες. Όλα ταύτα τα μεταφορικά πλοία του αιγυπτιακού στρατού ήσαν υπέρ τα εκατόν και εκτός του στρατού μετέφεραν από την Αίγυπτο και από την Κρήτην και τας τροφάς και τα άλλα εφόδια συντροφευόμενα δι’ ασφαλείαν εκτός των Τουρκικών πολεμικών και από πολεμικά καράβια Αυστριακά και Γαλλικά».

Αυτά γράφει ο Φωτάκος για το στράτευμα του Ιμπραήμ, τον «Μπραΐμη», όπως τον έλεγαν τότε και σκίαζονταν.
Κι ο Μπραΐμης, σάρωσε εύκολα στο πέρασμά του τις εστίες των Επαναστατών, που «κανείς πλέον δεν εφρόντιζε περί της πατρίδος».
Ο Ιμπραήμ πασάς πήρε πίσω την Τριπολιτσά, πάτησε στο Ναβαρίνο, πολέμησε και εξόντωσε στο Μανιάκι τον θρυλικό Παπαφλέσσα και μέσα σε λίγους μήνες, ο αιγύπτιος πασάς είχε πάρει πίσω όσα είχαν κατακτήσει σε τέσσερα χρόνια οι Επαναστάτες!

 

Πουθενά δεν απάντησε τουφέκι!

Γράφει ο Φωτάκος: «Αφού έπεσε το Μεσολόγγι ο Ιμβραήμ πάλιν επέρασε με τα στρατεύματά του εις τας Πάτρας, όπου πρότερον, είχεν αφήσει το ιππικόν υπό την αρχηγία του Δελή Αχμέτ. Εκείθεν δε ένα μέρος πεζών εκ χιλίων πεντακοσίων και πεντακοσίων ιππέων απέστειλε δια της Γαστούνης εις τα Μεσσηνιακά φρούρια, αυτός δε με το επίλοιπον μέρος του στρατεύματος, συγκείμενον εκ χιλιάδων εννέα εξεστράτευσε από τας Πάτρας εις την Τριπολιτσάν».

Και συνεχίζει ο Φωτάκος: «Και ως να φθάσει στα Καλάβρυτα καθ’ οδόν, πουθενά δεν απάντησε τουφέκι, ούτε καμία χωσιά του έκαμαν οι Έλληνες. Μάλιστα δε τότε είχε διαδοθεί η φήμη ότι 40.000 Τούρκοι, αρχηγόν έχοντες τον Κιουταχήν επέρασαν εις την Πελοπόννησο…». Όπως γίνεται αντιληπτό ο Ιμπραήμ ελέγχει ολόκληρο τον Μορία και είναι πλέον θέμα χρόνου το σβήσιμο και της τελευταίας επαναστατικής εστίας. Και τότε…
Τότε εμφανίζεται στην σκηνή της Ελληνικής Επανάστασης ο Δημήτρης Νενέκος. Ποιος ήταν ο Νενέκος;

Ο Δημήτριος Νενέκος, λοιπόν, ήταν οπλαρχηγός αρβανίτης από το χωριό Ζουμπάτα, σήμερα Πηγή, της Αχαΐας. Μέχρι του 1825, ο Νενέκος ήταν από τους πρώτους πολεμιστές της Επανάστασης, ένας από τους γενναιότερους καπεταναίους που πήρε μέρος στην πολιορκία των Πατρών, ενώ πολέμησε πλάι στους Ανδρέα Ζαΐμη και Ανδρέα Λόντο κατά στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Το 1822 πήρε μέρος στην εκστρατεία στη Δυτική Στερεά Ελλάδα, υπό τον Κανέλλο Δεληγιάννη. Αργότερα υπήρξε οδηγός του σώματος του Γενναίου Κολοκοτρώνη και πήγε στο Μακρυνόρος της Αιτωλοακαρνανίας, όπου ακολούθησε τον Ανδρέα Ίσκο.

Ο Νενέκος υπαγόταν στρατιωτικά στον προεστό Θάνο Κανακάρη αλλά και στον μετέπειτα πρωθυπουργό της χώρας Μπενιζέλο Ρούφο (Φιλικός, αγωνιστής της Επανάστασης, υπουργός, πρωθυπουργός τρεις φορές και δήμαρχος της Πάτρας). Μαζί με τον Νενέκο οπλαρχηγοί ήταν ο Σπανοκυριάκος και ο Σαγιάς. Ο Νενέκος προκειμένου να γίνει ο πρωτοκαπετάνιος του Ρούφου, όπως λέγεται, τους δολοφόνησε και τους δυο!

Όταν «ανέβηκε» ο Ιμπραήμ από την Αίγυπτο στην Πελοπόννησο - μέσω Κρήτης - για να καταπνίξει την Επανάσταση, προσπάθησε να προσεταιριστεί τους Έλληνες προσφέροντάς τους την εύνοιά του, αλλά και – το κυριότερο – γρόσια…
Και τότε οι χωρικοί της ευρύτερης περιοχής της Αχαΐας άρχισαν να συνάπτουν εμπορικές και φιλικές σχέσεις με τους Τούρκους, με την προϋπόθεση της υποταγής, του προσκυνήματος δηλαδή. Πρωταγωνιστής σε εκείνη την υπόθεση ήταν ο Δημήτρης Νενέκος, τον οποίο καταγγέλει ο Φωτάκος στα Απομνημονεύματά του: «…από τον οποίον ήγοντο και εφέροντο όλοι οι Αρβανίτες των χωριών της Πάτρας».
Να τονίσουμε εδώ ότι ο Φωτάκος (Φώτιος Χρυσανθόπουλος) είναι ο κατ’ εξοχήν κατήγορος του Νενέκου, τον οποίον δολοφόνησε χρόνια μετά το «προσκήνημα» (1828) ο εξάδελφός του Αθανάσιος Σαγιάς, έχοντας γραπτή εντολή από τον Κολοκοτρώνη.

Ο Νενέκος πρόσφερε γην και ύδωρ στον Ιμπραήμ κυρίως διότι θεώρησε ότι η Επανάσταση είχε πλέον αποτύχει. Ασφαλώς το βασικό δέλεαρ ήταν και τα χρήματα! Ο Νενέκος ως επικεφαλής περίπου 2.000 ομοϊδεατών του, «προσκυνημένων» πήρε μέρος στη μάχη του Τσετσεβά έχοντας απέναντί του τους άλλοτε συμπολεμιστές του και αργότερα στις εκστρατείες στο Μέγα Σπήλαιο, την Ηλεία, τη Δίβρη.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης έγραφε στα Απομνημονεύματά του για την περίοδο εκείνη: «ποτέ δεν φοβήθηκα όσο εκείνη την εποχή με τα προσκυνοχάρτια του Ιμπραήμ»!
Ο Νενέκος, λοιπόν, είχε κάποτε την ευκαιρία να συλλάβει αιχμάλωτο τον Ιμπραήμ και να δώσει ανάσες στον Μοριά, όμως όχι μόνο δεν το έκανε, αλλά προστάτευσε τον Αιγύπτιο πασά!

 

Όταν χάθηκε μια μοναδική ευκαιρία...

Το περιστατικό περιγράφεται στα Απομνημονεύματα του Φωτάκου και έχει ως ακολούθως: «Εις δε τον Ιμβραήμ ερχόμενον, ως είπαμεν, από τας Πάτρας εις τα Καλάβρυτα συνέβη το ακόλουθον συμβάν. Όταν έφθασεν εις το χάνι του Βερβαινίκου εκεί επαραδρόμησε, και χωρισθείς από την φρουράν του, επλανάτο εμβάς μέσα εις το πλησίον δάσος. Αφού δε επλανήθη έως ένα διάστημα, εννοήσας την παραδρομήν, επέστρεφε πάλιν οπίσω, και κατά τύχην έπεσεν εις τας χείρας των Τουρκοπροσκυνημένων Ελλήνων, οι οποίοι κατά την διαταγήν του παρηκολούθουν τον στρατόν του ως οπισθοφύλακες. Ο Πασάς ήτο μόνος και ακολούθει αυτόν μόνον ένας Τούρκος τσιμπουκοδότης. Ολόκληρος δε αυτήν την ήμεραν εβάδιζε με τον Νενέκον και εφρουρείτο από τους μισθωτούς Έλληνας. Από δε το χάνι του Βερβαινίκου έως το Λιβάδι της Σάλμενας, όπου εστρατοπέδευσε, το διάστημα είναι οκτώ περίπου ωρών. Καθ' οδόν δε και εις του Δεσπότη την βρύσιν λεγομένην, εκεί εκοιμήθη πολλήν ώραν από κάτω εις ένα δένδρον έως ότου η ζέστα επέρασεν. Έπειτα δε αφού εξύπνησε, οι Έλληνες τού έδωκαν τροφήν και έφαγε, και μετά ταύτα συνώδευσαν αυτόν έως το βράδυ και τον ωδήγησαν ασφαλώς εις το στρατόπεδον».

Και ακολουθεί λεπτομερής περιγραφή από τον Φωτάκο για το τι συνέβη μετά: «Φθάσας δε o Ιμβραήμ εις το στρατόπεδο εθύμωσε και εμάλωσε όλους τους σωματάρχας του. Έπειτα επαίνεσε τον Νενέκον δια την πίστιν του, και παρησία μάλιστα τον εχάϊδευσε με τα χέρια του ενώπιον των επισήμων Τούρκων. Έπειτα δε έγραψε και εσύστησε προς τον Σουλτάνον τον Νενέκον δια την τοιαύτην πίστιν και ευεργεσία προς αυτόν, και ο Σουλτάνος τον ωνόμασε Μπέην και του εχάρισε πολλάς γαίας, και ούτως έκτοτε ο Νενέκος ελέγετο Μπέης από τους Τούρκους. Ο δε Νενέκος τότε ελάμβανεν αιχμάλωτον τον Ιμβραήμ, εάν ήθελε»!

Ο Κολοκοτρώνης γράφει στα δικά του Απομνημονεύματα: «Ο δε Νενέκος εις τας 26 του Μαρτίου επήρε τους Τούρκους και επήγε κι εχάλασε μια οικογένεια Καρυτινή όπου ήτον από παλαιά εις την Πάτραν, εσκλάβωσε τα παιδιά, οι άνδρες εγλύτωσαν μόνον με το κορμί, με το τουφέκι στο χέρι, τους πήρε 6.000 σφαχτά. Εις τας 26, όταν επρωτοπροσκύνησε, είχα διατάξει έναν λεγόμενον Σαγιά να τον σκοτώσει». 

Το όνομα «Νενέκος» έγινε, την εποχή της Επανάστασης, αλλά και μεταγενέστερα, συνώνυμο του προδότη, όπως εκείνο του Εφιάλτη. Ο δολοφόνος του Νενέκου, Αθανάσιος Σαγιάς (οπλαρχηγός από το χωριό Ζουμπάτα), καταδιώχθηκε από κοτζαμπάσηδες και, κυρίως, από τον Μπενιζέλο Ρούφο και βρήκε, κυνηγημένος, άδοξο και τραγικό θάνατο: προσπαθώντας να μπει νύχτα στο φρούριο της Πάτρας αγνόησε τις προτροπές γάλλου στρατιώτη να κάνει πίσω· ο Σαγιάς δεν γνώριζε γαλλικά και ο στρατιώτης τον πυροβόλησε και τον σκότωσε.  

Αυτή είναι η ιστορία του Δημήτρη Νενέκου, που υποχρέωσε τον Κολοκοτρώνη να πει την θρυλική φράση: «Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους». Κι όσο υπάρχει Ελλάδα και Έλληνες και προσκυνημένοι θα υπάρχουν και «Νενέκοι» και ευτυχώς και «Κολοκοτρώνηδες»...

 

Αναδημοσίευση: ethnos.gr

Αποκαλυπτική έκθεση της ΕΥΠ: Επιθέσεις από χάκερς στην Ελλάδα με εντολές ξένων κρατών

Σε μία περίοδο που η «καταιγίδα» του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει ανησυχία στις ελληνικές Αρχές για «εξαγωγή» τρομοκρατίας αλλά και για δράση χάκερ, οι αναφορές της έκθεσης της ΕΥΠ, στα κεφάλαια με τίτλους «η τρομοκρατία στη ψηφιακή εποχή» και «κυβερνοεπιθέσεις και κυβερνοασφάλεια», αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία.

• • •

Η έκθεση αποκαλύπτει ότι η ΕΥΠ χειρίστηκε μέσα σε ένα χρόνο 19 σοβαρές ηλεκτρονικές επιθέσεις παραβίασης υποδομών πληροφορικής σε δομές του Δημοσίου. Επίσης, υπήρξαν έξι περιστατικά στα οποία χάκερ εισέβαλαν σε υπολογιστικά συστήματα και ζήτησαν «λύτρα», ενώ αντιμετωπίστηκαν ακόμα έξι περιστατικά στα οποία χάκερ υφάρπαξαν e-mail και προσωπικά δεδομένα από δημόσιους φορείς.

Επιθέσεις σε κρίσιμες δομές και δίκτυα

Εντός του 2025 έρευνα της ΕΥΠ έδειξε ότι ομάδα χάκερ με υψηλή τεχνική εξειδίκευση (ίσως και με την υποστήριξη κάποιου κράτους) προσπάθησαν να επιτεθούν σε κρίσιμες δομές, επιδιώκοντας τη μακροχρόνια παραμονή τους μέσα σε κρίσιμα δίκτυα, με στόχο την αθόρυβη συλλογή πληροφοριών και τη διαμόρφωση συνθηκών για πιθανές επιχειρήσεις παρεμβολής ή αποσταθεροποίησης σε μεταγενέστερο χρόνο.

Στην έκθεση τονίζεται ότι η ΕΥΠ έχει εντοπίσει και έχει ταυτοποιήσει συγκεκριμένες ομάδες με δράση και στην Ελλάδα, οι οποίες υποστηρίζονται από κράτη άλλων χωρών και οι οποίες απειλούν την κυβερνοασφάλεια της χώρας με ευρύ φάσμα μεθόδων. Το 2025 μάλιστα υπήρξαν ηλεκτρονικές επιθέσεις με στόχο την αλυσίδα εφοδιασμού.

Μέσω online παιχνιδιών και εικονικών κοινοτήτων η στρατολόγηση

Για να θωρακιστεί η χώρα μας απέναντι στο παραπάνω φαινόμενο έχουν δημιουργηθεί το Κέντρο Επιχειρήσεων Κυβερνοασφάλειας, το Εθνικό CERT (Ομάδα Αντιμετώπισης Ηλεκτρονικών Επιθέσεων) και η Διεύθυνση Κυβερνοχώρου.

Στο κεφάλαιο «τρομοκρατία στη ψηφιακή εποχή» γίνεται λόγος για τους νέους τρόπους στρατολόγησης εξτρεμιστών:

«Ανησυχητική εξέλιξη είναι η αξιοποίηση online παιχνιδιών και εικονικών κοινοτήτων ως πεδίων προσέγγισης και προσηλυτισμού ευάλωτων ατόμων, συχνά νεαρής ηλικίας (…) Η αλληλεπίδραση μεταξύ κατασκοπείας, τρομοκρατίας και οργανωμένου εγκλήματος  ενισχύει περαιτέρω την πολυπλοκότητα της απειλής, καθώς εγκληματικά δίκτυα λειτουργούν ως «εντολοδόχοι» για λογαριασμό τρίτων, κρατικών ή μη κρατικών δρώντων, προσφέροντας υπηρεσίες που περιλαμβάνουν τη συλλογή πληροφοριών, τον εντοπισμό στόχων, την απόκτηση εξοπλισμού και τη χρηματοδότηση παράνομων ενεργειών».

Σκοτεινό διαδίκτυο

Για το σκοτεινό διαδίκτυο (Dark Web) σημειώνεται ότι «στο dark web λειτουργούν πλατφόρμες που προσφέρουν προς μίσθωση υπηρεσίες κυβερνοεπιθέσεων, διακινούν εργαλεία κακόβουλων λογισμικών και παρέχουν πρόσβαση σε κλεμμένα δεδομένα. Οι υπηρεσίες αυτές δεν περιορίζονται πλέον σε εξειδικευμένους χρήστες, αντιθέτως είναι διαθέσιμες ακόμα και σε μη τεχνικά καταρτισμένους δρώντες, γεγονός που διευρύνει σημαντική τη βάση των πιθανών απειλών».

 

 

Αναδημοσίευση: ieidiseis.gr

Η ανατομία της δίκης για το έγκλημα στα Τέμπη

Απολογίες κατηγορουμένων, καταθέσεις μαρτύρων, χιλιάδες έγγραφα και πάνω από 80 ώρες ηχητικών καταγραφών. Η σύμπραξη Solomon, Reporters United και Forensic Architecture Initiative Athens ανέλυσε σε βάθος το υλικό της δικογραφίας για τα Τέμπη. Η έρευνα χαρτογραφεί τους 36 κατηγορούμενους, τις κατηγορίες σε βάρος τους, τους υπερασπιστικούς τους ισχυρισμούς και την αλυσίδα ευθυνών που καλείται να διερευνήσει η ελληνική δικαιοσύνη. Αυτή είναι η ανατομία της δίκης.

• • •

Η δίκη για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, που ξεκινά σήμερα (Δευτέρα 23 Μαρτίου) στη Λάρισα, εστιάζει τυπικά στη νύχτα της σύγκρουσης. Ωστόσο, το πραγματικό της αντικείμενο εκτείνεται χρονικά πολύ πριν το συμβάν.

Η δικογραφία καταγράφει μια σύνθετη και πολυεπίπεδη αλυσίδα ευθυνών: από τη λειτουργία του σταθμού Λάρισας και τις συνθήκες στελέχωσής του έως την εξέλιξη των έργων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης (σύμβαση 717), τη διοίκηση του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, φτάνοντας μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες εποπτείας του σιδηροδρομικού συστήματος, τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και το υπουργείο Μεταφορών.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, στον σταθμό Λάρισας υπήρξε λανθασμένος χειρισμός και ανεπαρκής στελέχωση, στην 717 υπήρξαν αυθαίρετες τροποποιήσεις, καθυστερήσεις και εκπρόθεσμες εγκρίσεις, στη διοικητική ιεραρχία δεν υπήρξε επαρκής εποπτεία και η Hellenic Train δεν αξιοποίησε το GSM-R.

Από την ανάλυση των υπερασπιστικών ισχυρισμών προκύπτει ότι δεν περιορίζονται σε μια τυπική άρνηση των κατηγοριών, αλλά συχνά λειτουργούν ως αντίστροφη χαρτογράφηση της αλυσίδας ευθύνης. Οι υπηρεσιακοί παράγοντες του σταθμού μιλούν για σύγχυση αρμοδιοτήτων και βάρδιες που διαμορφώθηκαν υπό πίεση. Τα τεχνικά και διοικητικά στελέχη των ΕΡΓΟΣΕ και ΟΣΕ υποστηρίζουν ότι οι καθυστερήσεις στην 717 συνδέονταν με έλλειψη προσωπικού, με αδυναμία παράδοσης γραμμών από τον ΟΣΕ και με επιλογές προηγούμενων διοικήσεων. Η πρόεδρος της ΡΑΣ περιορίζει το πεδίο αρμοδιότητάς της, ενώ η Hellenic Train μετατοπίζει την ευθύνη στους φορείς του Δημοσίου.

Για έναν χρόνο, η σύμπραξη Solomon, Reporters United και Forensic Architecture Initiative Athens (FAIA) μελέτησε εκτενώς το υλικό της δικογραφίας: χιλιάδες έγγραφα, απολογίες κατηγορουμένων, καταθέσεις μαρτύρων και περισσότερες από 80 ώρες ηχητικών καταγραφών. Η παρούσα ανάλυση επιχειρεί να χαρτογραφήσει την ανατομία της επικείμενης δίκης: ποιοι είναι οι 36 κατηγορούμενοι, ποιες κατηγορίες τούς αποδίδονται, πώς οι ίδιοι τοποθετούνται απέναντί τους και, τελικά, ποια είναι η αλυσίδα ευθυνών που καλείται να διερευνήσει η ελληνική δικαιοσύνη.

Η υπόθεση μπορεί να αναλυθεί μέσα από πέντε ομάδες κατηγορουμένων:

1. Πέντε πρόσωπα με άμεση εμπλοκή στη λειτουργία του σταθμού Λάρισας τη νύχτα της σύγκρουσης
2. Δέκα στελέχη της ανώτερης διοίκησης του ΟΣΕ
3. Δεκαέξι στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ
4. Δύο στελέχη του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και την πρόεδρο της ΡΑΣ
5. Δύο στελέχη της Hellenic Train.

Παρουσιάζουμε επίσης τέσσερις βασικές υπερασπιστικές γραμμές σχετικά με την 717, όπως προκύπτουν από τις απολογίες και τα υπομνήματα των 16 κατηγορουμένων της ΕΡΓΟΣΕ:

1. Το έργο καθυστέρησε επειδή δεν παραχωρούνταν γραμμές από τον ΟΣΕ
2. Η συμπληρωματική σύμβαση ήταν απαραίτητη
3. Απαιτούνταν αλλαγή τεχνολογίας 
4. Η ευθύνη λειτουργίας του σιδηροδρόμου ανήκει στον ΟΣΕ.

Σημείωση: Οι κατηγορούμενοι αναφέρονται με πλήρες όνομα μόνο όταν βάσει δημοσιογραφικών κριτηρίων θεωρούνται πρόσωπα δημοσίου ενδιαφέροντος λόγω της θέσης ή των αρμοδιοτήτων τους. Οι υπόλοιποι αναφέρονται με την ιδιότητά τους. Για όλους τους κατηγορουμένους ισχύει το τεκμήριο αθωότητας. Η ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στα στοιχεία που συλλέχθηκαν στο στάδιο της ανάκρισης και δεν προδικάζει τα όσα πρόκειται να ακουστούν μέσα στη δικαστική αίθουσα, στα οποία και θα βασιστεί τελικά η απόφαση του δικαστηρίου.

Πρώτη ομάδα: Ο σταθμός Λάρισας

Η πρώτη ομάδα κατηγορουμένων περιλαμβάνει τα πρόσωπα που είχαν άμεση εμπλοκή στη λειτουργία του σταθμού Λάρισας τη νύχτα της σύγκρουσης. Σε αυτό το επίπεδο η εισαγγελία εντοπίζει την αλληλουχία των τελευταίων ενεργειών και παραλείψεων πριν από τη σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών.

Κατηγορούμενοι είναι οι:

• Σταθμάρχης της βραδινής βάρδιας και τη στιγμή της σύγκρουσης
• Σταθμάρχης της απογευματινής βάρδιας
• Δεύτερος (νεοπροσληφθείς) σταθμάρχης της απογευματινής βάρδιας 
• Προϊστάμενος Επιθεώρησης Λάρισας και υπεύθυνος για τις βάρδιες των σταθμαρχών
• Προϊσταμένη διεύθυνσης προσωπικού του ΟΣΕ και μέλος της τριμελούς επιτροπής που ενέκρινε τη μετάταξη του σταθμάρχη τη στιγμή της σύγκρουσης.

Ο σταθμάρχης της βραδινής βάρδιας κατηγορείται ότι επέτρεψε την κίνηση της αμαξοστοιχίας IC62 στη γραμμή καθόδου αντί για τη γραμμή ανόδου, παραβίασε κανόνες ελέγχου κυκλοφορίας και δεν παρακολούθησε την κίνηση του τρένου στον πίνακα ελέγχου.

Στην απολογία του ο ίδιος ισχυρίζεται ότι λόγω φόρτου εργασίας δεν πρόλαβε να ενημερώσει τον μηχανοδηγό της IC62 μέσω τηλεγραφήματος ή ραδιοτηλεφώνου ότι θα κινηθεί κανονικά σε διπλή γραμμή ανόδου. Αυτό θα του έδινε την ευκαιρία να διαπιστώσει ότι η αμαξοστοιχία κινήθηκε στη γραμμή καθόδου. Προσέθεσε ότι «στο τραγικό δυστύχημα έπαιξαν σημαντικό ρόλο οι ελλείψεις στις υποδομές και στην παλαιωμένη λειτουργία του συστήματος».

Στους δύο σταθμάρχες της απογευματινής βάρδιας η εισαγγελική πρόταση καταλογίζει ότι η πρόωρη αποχώρησή τους από την υπηρεσία (λίγο μετά τις 22:00 αντί για τις 23:00), ενώ δύο συρμοί είχαν καθυστέρηση, έθεσε σε κίνδυνο την ασφάλεια της κυκλοφορίας. Επικαλούμενος τον Γενικό Κανονισμό Κυκλοφορίας, ο έμπειρος σταθμάρχης της απογευματινής βάρδιας υποστηρίζει ότι η διαδικασία παράδοσης-παραλαβής είχε ολοκληρωθεί και ότι δεν ήταν απαραίτητη η παραμονή του ώς τις 23:00. Ο νεοπροσληφθείς σταθμάρχης της απογευματινής βάρδιας ισχυρίζεται ότι το ωράριο 14:00–23:00 αφορούσε τους συμβασιούχους που λάμβαναν υπερωρίες, ενώ οι εργαζόμενοι «με μπλοκάκι», όπως αυτός, σχολούσαν στις 22:00 και συμπληρώνει ότι και να βρισκόταν στον σταθμό, δεν θα μπορούσε να βοηθήσει ουσιαστικά λόγω της απειρίας και του επικουρικού του ρόλου στο σταθμαρχείο.

Οι σταθμάρχες, στις απολογίες τους, περιγράφουν συνθήκες έντονης εργασιακής πίεσης και κόπωσης. Ο σταθμάρχης της απογευματινής βάρδιας αναφέρει ότι εργαζόταν στον ΟΣΕ από το 2001 ως κλειδούχος και ότι δεν είχε λάβει άδεια από το 2004. «Τα τελευταία δέκα χρόνια εργάζομαι με εξοντωτικούς ρυθμούς (…), χωρίς να μπορώ όχι μόνο να ξεκουραστώ, αλλά και να ζήσω φυσιολογικά ως άνθρωπος».

Η εισαγγελική πρόταση επισημαίνει επίσης ευθύνες όσων συντέλεσαν στην τοποθέτηση ενός μόνο σταθμάρχη σε κρίσιμη θέση, μόνου του στη βάρδια, όπως ο προϊστάμενος Επιθεώρησης Λάρισας.

Ο ίδιος καταθέτει ότι ουδέποτε προβλέφθηκε η τοποθέτηση δύο σταθμαρχών σε νυχτερινή βάρδια, καθώς ήταν η βάρδια με τα λιγότερα δρομολόγια, άρα η πιο εύκολη. Προσθέτει ότι η διοίκηση πιεζόταν λόγω ανεξόφλητων αδειών των παλαιότερων εργαζομένων, ωθούμενη στην άμεση αξιοποίηση 14 νεοπροσληφθέντων σταθμαρχών. Καταθέτει επίσης έγγραφα που δείχνουν επανειλημμένες εκκλήσεις για προσωπικό ήδη από το 2020, όταν ανέλαβε.

Μια ακόμη κατηγορία, αυτή της παράβασης καθήκοντος μεμονωμένα και κατά συναυτουργία, αποδίδεται από την εισαγγελία στα μέλη της τριμελούς επιτροπής που ενέκρινε τη μετάταξη του σταθμάρχη τη στιγμή της σύγκρουσης: την προϊσταμένη διεύθυνσης προσωπικού του ΟΣΕ και τους πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του ΟΣΕ, Σπυρίδωνα – Κλέαρχο Πατέρα και Αθανάσιο Κοτταρά αντίστοιχα.

Οι δύο τελευταίοι δηλώνουν αναρμόδιοι, ενώ η υπάλληλος του ΟΣΕ υποστηρίζει ότι η διαδικασία έγινε σύμφωνα με τις ισχύουσες διοικητικές διατάξεις. Ο σταθμάρχης τη στιγμή της σύγκρουσης μετατέθηκε έπειτα από πολυετή απουσία από τον ΟΣΕ, όπου είχε υπηρετήσει ως υπεύθυνος αποσκευών, και μετά από τροποποίηση της νομοθεσίας που αύξησε το ηλικιακό όριο για διοικητικές θέσεις σε δημόσιους οργανισμούς στα 62 έτη.

Παρότι αυτή η ομάδα κατηγορουμένων συνδέεται πιο άμεσα με το συμβάν, το κρίσιμο ερώτημα της δίκης είναι αν η ευθύνη περιορίζεται στο επίπεδο του σταθμού ή αν το ανθρώπινο λάθος συνέβη μέσα σε ένα ήδη αποδυναμωμένο σύστημα ασφάλειας, με υποστελέχωση, ελαστικά ωράρια, έλλειψη βασικών σιδηροδρομικών συστημάτων και χαμηλές απαιτήσεις καταλληλότητας του προσωπικού.

Δεύτερη ομάδα: Η διοίκηση του ΟΣΕ 

Η δεύτερη ομάδα κατηγορουμένων περιλαμβάνει την ανώτερη διοίκηση του ΟΣΕ.

Τα κορυφαία διοικητικά στελέχη:

• Παναγιώτης Θεοχάρης – διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ (08/03/2018-20/09/2019) 
• Κωνσταντίνος Σπηλιόπουλος – πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ (01/11/2019-20/06/2020), πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΓΟΣΕ (04/03/2013-16/12/2014, οπότε και υπέγραψε τη σύμβαση 717) και διευθυντής στη Διεύθυνση Συντήρησης Γραμμής του ΟΣΕ πριν από αυτό. 
• Σπυρίδων-Κλέαρχος Πατέρας – πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΣΕ (13/01/2021-01/03/2023). Συμμετείχε στην τριμελή επιτροπή που ενέκρινε τη μετάταξη του σταθμάρχη της βραδινής βάρδιας στον οργανισμό.
• Αθανάσιος Κοτταράς – εκτελεστικό μέλος ΔΣ και αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ (10/06/2020-13/01/2021, μετά από την παραίτηση του Σπηλιόπουλου). Συμμετείχε στην τριμελή επιτροπή που ενέκρινε τη μετάταξη του σταθμάρχη της βραδινής βάρδιας στον οργανισμό. Κατά την απολογία του (1 Ιουνίου 2023) ήταν διευθύνων σύμβουλος της ΣΤΑΣΥ, θέση στην οποία παραμένει μέχρι σήμερα.

Η εισαγγελική πρόταση τους αντιμετωπίζει ως κορυφαίους διοικητικούς υπευθύνους του ΟΣΕ, που προΐσταντο όλων των μονάδων και διευθύνσεων κατά την περίοδο όπου το δίκτυο λειτουργούσε χωρίς πλήρη συστήματα ασφαλείας. Το κατηγορητήριο τους καταλογίζει τη μη έγκαιρη παράδοση των συμβάσεων ανάταξης / αναβάθμισης της σηματοδότησης και της τηλεδιοίκησης.

Σύμφωνα με την εισαγγελία Λάρισας, γνώριζαν ότι η κυκλοφορία των αμαξοστοιχιών γινόταν χωρίς προηγμένα συστήματα επικοινωνίας (cab radios του GSM-R), που θα είχαν «με βεβαιότητα» αποτρέψει το δυστύχημα, αλλά παρέλειψαν να δράσουν. Επιπλέον, τους καταλογίζονται ευθύνες για τη μη αποκατάσταση της τηλεδιοίκησης Λάρισας μετά τη φωτιά του 2019 και για την τοποθέτηση άπειρων σταθμαρχών σε κρίσιμες θέσεις, όπως η Λάρισα.

Από τις απολογίες των τεσσάρων πρώην διευθυντών και διευθύνοντων συμβούλων προκύπτει η επίρριψη ευθυνών σε άλλους οργανισμούς, κυρίως στο υπουργείο Μεταφορών.

Δείχνουν την ΕΡΓΟΣΕ ως άμεσα υπεύθυνη για τη μη υλοποίηση των έργων και εμμέσως το υπουργείο, που έχει την εποπτεία. Ο κ. Κοτταράς αναφέρει στην απολογία του: «[Η ΕΡΓΟΣΕ] είναι βεβαίως θυγατρική του ΟΣΕ κατά ποσοστό 100%, όμως η Διοίκησή της ορίζεται από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, ήτοι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών σε συνεργασια με το Υπουργείο Οικονομικών».

Αναφερόμενος στην έβδομη παράταση στις 6 Μαρτίου 2020, ο κ. Πατέρας καταθέτει στην απολογία του ότι η ΕΡΓΟΣΕ απέρριψε σιωπηρά το αίτημα των αναδόχων για εκ νέου παράταση.

Τελικά, σύμφωνα με τον ίδιο, η παράταση εγκρίθηκε απευθείας με υπογραφή του τότε υπουργού Υποδομών και Μεταφορών Κώστα Αχ. Καραμανλή.

Αντίστοιχες κατηγορίες με τα κορυφαία στελέχη του ΟΣΕ βαραίνουν έξι ακόμη διευθυντικά στελέχη:

• Διευθυντή Σιδηροδρομικών Συστημάτων (ΔΙΣΣΥ) (01/04/2017-30/09/2021)
• Διευθυντή ΔΙΣΣΥ από 01/10/2021
• Εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΣΕ, (10/06/2020-13/01/2021), με ευθύνη εποπτείας των διευθύνσεων ΔΙΣΣΥ και ΔΙΣΗΣΗΚ (Διεύθυνσης Συντήρησης Ηλεκτρομηχανολογικών Συστημάτων και Ηλεκτροκίνησης) και ΔΙΣΥΓ (Διεύθυνσης Συντήρησης Γραμμής)
• Διευθυντή ΔΙΣΗΣΗΚ από τις 12/12/2019 
• Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου  (21/03/2017-15/11/2019). Διετέλεσε προϊστάμενος της Διεύθυνσης Στρατηγικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης (ΔΙΣΣΑ) μεταξύ 2012 και 2017, Διευθυντής της ΔΙΣΣΥ από το 2015 έως το 2017 και στη συνέχεια επέστρεψε στη ΔΙΣΣΑ ως προϊστάμενος.
• Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου (01/12/2019-01/06/2020).

Συνολικά, η εισαγγελία κατηγορεί τους διευθυντές και επιβλέποντες των διαφόρων Διευθύνσεων του ΟΣΕ για το χαμηλό επίπεδο ασφάλειας του σιδηροδρόμου. Θεωρεί ότι από τις θέσεις τους όφειλαν να γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση των έργων ασφαλείας και να αντιδρούν όταν υπήρχαν κενά ή καθυστερήσεις. Κατηγορούνται για την απουσία τηλεδιοίκησης στη Λάρισα, που άφησε το σταθμαρχείο «τυφλό» στο σημείο του δυστυχήματος, καθώς και για την απουσία GSM-R και cab radios, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να ειδοποιηθούν οι αμαξοστοιχίες.

Οι κατηγορούμενοι, από την άλλη, επιρρίπτουν τις ευθύνες σε άλλους εντός του οργανισμού. Ο επιβλέπων όλων των Διευθύνσεων (εκτελεστικό μέλος του ΔΣ του ΟΣΕ) δηλώνει αναρμόδιος, υποστηρίζοντας ότι η ευθύνη του ως επιβλέποντος είναι προϊόν μιας «ανακριβούς και εσφαλμένης» διατύπωσης της ίδιας της διοίκησης κατά τον ορισμό του ως εκτελεστικού μέλους ΔΣ και ότι δεν είχε γνώση για τηλεδιοίκηση και GSM-R, μετακυλίοντας την ευθύνη στον αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο κ. Κοτταρά.

Ο διευθυντής, κατά την περίοδο 2017-2021, της ΔΙΣΣΥ δηλώνει ότι ούτε η δική του υπηρεσία είχε αρμοδιότητα για την απουσία τηλεδιοίκησης και φωτοσήμανσης, παραπέμποντας σε άλλες υπηρεσίες του ΟΣΕ (ΔΙΣΗΣΗΚ και ΔΙΣΥΓ).

Σχετικά με την τηλεδιοίκηση Λάρισας, ο διευθυντής της ΔΙΣΗΣΗΚ και ο διευθυντής, κατά την περίοδο 2019-2020, της Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου ισχυρίστηκαν ότι δεν λειτουργούσε πολύ πριν τη φωτιά του 2019 και ότι ευθύνη είχαν η Κοινοπραξία ΤΟΜΗ – ALSTOM και η ΕΡΓΟΣΕ, αφού η τηλεδιοίκηση της Λάρισας εμπίπτει στην 717. Αντίθετα, ο προϊστάμενος Επιθεώρησης Λάρισας ισχυρίζεται ότι η τηλεδιοίκηση είχε περιορισμένες αλλά χρήσιμες δυνατότητες πριν τη φωτιά.

Όσον αφορά το GSM-R, υποστηρίζουν ότι η ευθύνη για τη θέση σε λειτουργία και χρήση του εξοπλισμού (cab radios και φορητές συσκευές) ανήκε στη ΓΑΙΑΟΣΕ και στη Hellenic Train και όχι στον ΟΣΕ.

Τέλος, ο διευθυντής της ΔΙΣΗΣΗΚ και ο διευθυντής, κατά την περίοδο 2019-2020, της Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου θεωρούν ότι το δυστύχημα ήταν ασύνδετο με τη μη λειτουργία της τηλεδιοίκησης και των υπόλοιπων συστημάτων, επιρρίπτοντας την ευθύνη στον σταθμάρχη Λάρισας και τον θανόντα μηχανοδηγό της επιβατικής αμαξοστοιχίας IC62, που δεν τήρησαν τον Γενικό Κανονισμό Κίνησης (ΓΚΚ). Ο διευθυντής, κατά την περίοδο 2017-2019, της Γενικής Διεύθυνσης Δικτύου προσθέτει ότι, παρότι τα συστήματα τηλεδιοίκησης δεν είχαν ολοκληρωθεί, είχε τροποποιηθεί ο ΓΚΚ αφαιρώντας τη θέση του Προϊστάμενου Κίνησης εντός του συρμού, που θα μπορούσε να ενημερώνει για τη θέση του τρένου και να αποτρέψει το δυστύχημα.

Τρίτη ομάδα: Η σύμβαση 717

Η τρίτη και μεγαλύτερη ομάδα κατηγορουμένων (16 άτομα) είναι στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ που είχαν εμπλοκή στα έργα σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης και τεχνικής διαχείρισης της 717.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι υπογραφές και οι εισηγήσεις των στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ επέτρεψαν να παραβιαστεί ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της σύμβασης, αυτό που προέβλεπε ότι τα έργα σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης θα τα μελετούσε μια εξειδικευμένη εταιρεία, η ALSTOM Ferroviaria S.p.A. Κατά παράβαση της σύμβασης, η εταιρεία αυτή έδωσε την εμπειρία της μόνο στο βόρειο κομμάτι του σιδηροδρομικού άξονα, στο οποίο δεν περιλαμβανόταν το σημείο της σύγκρουσης. Το νότιο κομμάτι το ανέλαβε, αυθαίρετα, όπως επισημαίνει το κατηγορητήριο, η εταιρεία ΤΟΜΗ, θυγατρική του ΑΚΤΩΡΑ – χωρίς ωστόσο να γνωρίζει πώς να το φέρει εις πέρας και χωρίς ο διαχωρισμός αυτός να προβλέπεται από τη σύμβαση.

Η ΤΟΜΗ, μη διαθέτοντας την απαιτούμενη ειδική εμπειρία σε σιδηροδρομική σηματοδότηση, χρησιμοποίησε παράνομα μια τρίτη εταιρεία, την KOMEL AE, η οποία επίσης δεν κατείχε το αντικείμενο ούτε διέθετε ειδική τεχνογνωσία, όπως αναφέρει το κατηγορητήριο.

Παράλληλα, η κοινοπραξία TOMH Α.Β.Ε.Τ.Ε. – ALSTOM TRANSPORT S.A. έλαβε διαδοχικές παρατάσεις χωρίς να κηρυχθεί έκπτωτη ή να της επιβληθούν ποινικές ρήτρες, αφού τα στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ βεβαίωναν ψευδώς ότι «δεν φέρει αποκλειστική ευθύνη» για τις καθυστερήσεις.

Την ίδια υπόθεση εξετάζει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία από την οπτική της πιθανής διασπάθισης ευρωπαϊκών κονδυλίων για τον εκσυγχρονισμό του ελληνικού σιδηροδρόμου. Σε αντίθεση όμως με το κατηγορητήριο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, στο κατηγορητήριο της Λάρισας δεν περιλαμβάνονται στελέχη της κοινοπραξίας, παρότι όλες οι κατηγορίες σε βάρος των στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ αφορούν τις διευκολύνσεις που φέρονται να της παρείχαν.

Στους κατηγορούμενους της ΕΡΓΟΣΕ περιλαμβάνονται: 

• Οι τρεις διευθύνοντες σύμβουλοι της περιόδου 2015-2023
• Δεκατρία στελέχη που διαχειρίστηκαν την 717.

Οι διευθύνοντες σύμβουλοι είναι οι:

• Αθανάσιος Βούρδας – διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΓΟΣΕ (16/07/2015-27/03/2017). Την περίοδο 2017-2019, υπηρέτησε ως γενικός γραμματέας στο υπουργείο Μεταφορών
• Χρήστος Διονέλης – διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΓΟΣΕ (04/08/2017-15/10/2019) 
• Χρήστος Βίνης – διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΓΟΣΕ (23/10/2019-01/03/2023) και πρόεδρος ΔΣ (07/09/2020-01/03/2023). 

Ο κ. Βούρδας ανέλαβε τη διοίκηση της ΕΡΓΟΣΕ λιγότερο από έναν χρόνο μετά την υπογραφή της 717, αλλά στην απολογία του υποστηρίζει ότι ήδη υπήρχαν σημαντικά προβλήματα. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι οι μελέτες σηματοδότησης της KOMEL, οι οποίες έπρεπε να υποβληθούν εντός 90 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης, δεν είχαν προσκομιστεί όταν ανέλαβε ο ίδιος τη διοίκηση της εταιρείας.

Υποστηρίζει επίσης ότι θα πρέπει να αναζητηθούν ευθύνες κυρίως στο στάδιο των μελετών δημοπράτησης του έργου, καθώς κατά την άποψή του εκεί διαμορφώθηκαν οι προϋποθέσεις για μια προβληματική σύμβαση.

Οι διάδοχοί του, κ.κ. Διονέλης και Βίνης, αναφέρονται στην οικονομική διάσταση των παρατάσεων, υποστηρίζοντας ότι μέχρι το 2020 οι παρατάσεις δεν επιβάρυναν οικονομικά το έργο, επειδή λόγω της οικονομικής κρίσης είχε παγώσει η αναθεώρηση τιμών των δημοσίων έργων. Η κατάσταση άλλαξε το 2021, όταν υπουργική απόφαση του Κώστα Αχ. Καραμανλή επανενεργοποίησε τους συντελεστές αναθεώρησης και επέτρεψε αποζημιώσεις στους αναδόχους.

Από τις απολογίες και τα υπομνήματα των 16 κατηγορουμένων της ΕΡΓΟΣΕ προκύπτουν τέσσερις βασικοί ισχυρισμοί γύρω από τη σύμβαση 717.

 

Γραμμή Υπεράσπισης Ν1. Η μη παραχώρηση γραμμών από τον ΟΣΕ

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των κατηγορουμένων αφορά την αδυναμία εκτέλεσης εργασιών επειδή ο ΟΣΕ – ως διαχειριστής της σιδηροδρομικής υποδομής – δεν παραχωρούσε εγκαίρως τις γραμμές για εργοταξιακές εργασίες.

Σύμφωνα με αυτόν τον ισχυρισμό, εργασίες όπως η σηματοδότηση και η τηλεδιοίκηση δεν μπορούσαν να προχωρήσουν χωρίς περιορισμό ή διακοπή της κυκλοφορίας των τρένων.  Τέτοιες εργασίες απαιτούν αποκλεισμούς γραμμών, χρήση εργοταξιακών συρμών και συντονισμό με το προσωπικό κυκλοφορίας.

Οι κατηγορούμενοι υποστηρίζουν επίσης ότι ο ΟΣΕ δεν διέθετε επαρκές προσωπικό ώστε να υποστηρίξει ταυτόχρονα τη λειτουργία του δικτύου και την εκτέλεση των έργων, οδηγώντας σε περιορισμένα εργοτάξια και σε συνεχείς μεταθέσεις προθεσμιών.

Στη δικογραφία περιλαμβάνονται εκατοντάδες αιτήματα για παραχώρηση γραμμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ΟΣΕ απαντά ότι δεν είχε τη δυνατότητα να στελεχώσει τους σταθμούς ώστε να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Σε πολλές άλλες, ιδίως σε μεταγενέστερο στάδιο, δεν δίνεται καμία απάντηση.

Στη σύμβαση αναφέρεται ρητά ότι η ανάδοχος όφειλε να συνεργάζεται με τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΟΣΕ και, εφόσον απαιτείται, να προσαρμόζει το χρονοδιάγραμμα και τον τρόπο εκτέλεσης των εργασιών του. Συγκεκριμένα, προβλεπόταν ότι μπορεί να χρειαστεί να δεχθεί περιορισμούς στην εργοταξιακή της δραστηριότητα ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας.

Επιπλέον, επισημαίνεται ότι οι ιδιαίτερες αυτές συνθήκες, δηλαδή η εκτέλεση έργων σε ενεργό σιδηροδρομικό δίκτυο, ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος και να δυσχεράνουν την πρόοδο των εργασιών. Για τον λόγο αυτό, η ανάδοχος όφειλε να έχει λάβει υπόψη του αυτές τις επιβαρύνσεις ήδη κατά την υποβολή της προσφοράς της.

Αντίστοιχα, το κατηγορητήριο απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί ευθύνης του ΟΣΕ. Εστιάζει κυρίως στην απουσία εγκεκριμένων μελετών σε κρίσιμα τμήματα του έργου, υπογεγραμμένες από την εταιρεία παροχής εξειδικευμένης εμπειρίας, ALSTOM Ferroviaria S.p.A. Κατά συνέπεια, θεωρεί ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στη μη παραχώρηση γραμμών, αλλά σε ελλείψεις στην προετοιμασία από την πλευρά της αναδόχου.

Γραμμή Υπεράσπισης Ν2. Η αναγκαιότητα συμπληρωματικής σύμβασης

Η αρχική σύμβαση 717/2014 προέβλεπε ότι ώς τον Σεπτέμβριο του 2016 η κοινοπραξία ALSTOM – ΤΟΜΗ θα αποκαθιστούσε τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση στον βασικό σιδηροδρομικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, εισπράττοντας 41 εκατ. ευρώ συν ΦΠΑ. 

Στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ υποστήριξαν στις απολογίες τους ότι κατά τη σύνταξη των τευχών της σύμβασης δεν υπήρχε η δυνατότητα να πραγματοποιηθεί ενδελεχής έλεγχος της λειτουργίας του υφιστάμενου εξοπλισμού αλλά μόνο οπτικός έλεγχος, με αποτέλεσμα να διαπιστωθούν εκ των υστέρων περιπτώσεις δυσλειτουργίας του και να κριθεί αναγκαία η εκτέλεση πρόσθετων εργασιών και τροποποιήσεων στο αντικείμενο του έργου.

Οι κατηγορούμενοι επισημαίνουν ότι η συμπληρωματική σύμβαση ελέγχθηκε από το Τεχνικό Συμβούλιο της ΕΡΓΟΣΕ, τη Διαχειριστική Αρχή (ΕΥΔ/ΕΠ-ΥΜΕΠΕΡΑΑ, τότε Υπουργείο Ανάπτυξης & Επενδύσεων) και το Ελεγκτικό Συνέδριο, παρουσιάζοντάς την έτσι ως θεσμικά ελεγμένη διαδικασία.

Το κατηγορητήριο υποστηρίζει αντιθέτως ότι η συμπληρωματική σύμβαση δεν ήταν αναγκαία και επισημαίνει ότι με βάση την αρχική σύμβαση κάθε απαιτούμενος νέος εξοπλισμός, ακόμα και αν δεν περιγράφεται ρητά στο κείμενο της σύμβασης, «παρέχεται από την ανάδοχο κοινοπραξία χωρίς επιπρόσθετη αμοιβή». Τελικά, τον Μάιο του 2019, μετά τις εισηγήσεις των στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ, υπεγράφη η συμπληρωματική σύμβαση με την οποία η κοινοπραξία έλαβε άλλα 13 εκατ. ευρώ.

Όπως επισημαίνει ένα από τα διευθυντικά στελέχη που κατηγορούνται, η συμπληρωματική σύμβαση υπογράφηκε δυόμισι περίπου χρόνια μετά την έγκρισή της, γεγονός που –κατά τον ίδιο– αποτυπώνει τη θεσμική και διοικητική καθυστέρηση που χαρακτήριζε την πορεία του έργου.

Γραμμή Υπεράσπισης Ν3. Μετρητές αξόνων vs Κυκλώματα γραμμής 

Η συμπληρωματική σύμβαση άλλαξε την τεχνολογία σηματοδότησης στο τμήμα Οινόη – Τιθορέα, σε σχέση με τις προβλέψεις της αρχικής σύμβασης.

Οι κατηγορούμενοι υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία που επελέγη (μετρητές αξόνων αντί για τα προβλεπόμενα στη σύμβαση και ήδη τοποθετημένα κυκλώματα γραμμής) είναι πιο σύγχρονη και χρησιμοποιείται ευρέως σε ευρωπαϊκά σιδηροδρομικά δίκτυα.

Το κατηγορητήριο υποστηρίζει ότι η λύση που επέλεξαν οι κατηγορούμενοι ήταν υποδεέστερη ως προς την ασφάλεια. Όπως αναφέρει, «οι μετρητές αξόνων δενανιχνεύουνθραύση σιδηροτροχιάς, με δυσμενή άμεση συνέπεια στην ασφάλεια της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας», καταλήγοντας ότι «η διαφορά των δύο συστημάτων είναι διαφορά ασφαλείας».

Γραμμή Υπεράσπισης Ν4. Η ευθύνη λειτουργίας του σιδηροδρόμου ανήκει στον ΟΣΕ

Ένα από τα πιο πολιτικά φορτισμένα επιχειρήματα αφορά τη διάκριση ρόλων μεταξύ των σιδηροδρομικών οργανισμών.

Οι κατηγορούμενοι υποστηρίζουν ότι η ΕΡΓΟΣΕ έχει αποκλειστικά ρόλο κατασκευής έργων, ενώ η λειτουργία του δικτύου και η τήρηση των κανόνων κυκλοφορίας ανήκουν στον ΟΣΕ.

Με βάση αυτή τη διάκριση υποστηρίζεται ότι η ασφάλεια της κυκλοφορίας – ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν έχει εγκατασταθεί πλήρης σηματοδότηση, τηλεδιοίκηση ή ETCS – αποτελεί ευθύνη του διαχειριστή υποδομής.

Παράλληλα επισημαίνεται ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει τη μεταβατική λειτουργία σιδηροδρομικών γραμμών χωρίς πλήρη εγκατάσταση των συστημάτων.

Το κατηγορητήριο υποστηρίζει ότι αν οι αρμόδιοι είχαν κάνει σωστά τη δουλειά τους, και η τηλεδιοίκηση λειτουργούσε κανονικά, η σύγκρουση θα είχε αποφευχθεί «μετά βεβαιότητας».

Τέταρτη ομάδα κατηγορουμένων: υπουργείο και ΡΑΣ

Η τέταρτη ομάδα κατηγορουμένων αφορά το επίπεδο της θεσμικής εποπτείας και της λειτουργίας των σιδηροδρομικών μεταφορών. Σε αυτό το επίπεδο η ευθύνη μετατοπίζεται προς τους φορείς που είχαν αρμοδιότητα για την εφαρμογή της σιδηροδρομικής νομοθεσίας και την παρακολούθηση θεμάτων ασφάλειας και πιστοποίησης του συστήματος.

Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται δύο στελέχη του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών (Δ33) και ο αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών για το διάστημα από τις 28 Φεβρουαρίου 2022 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2023, καθώς και η πρόεδρος της ΡΑΣ Ιωάννα Τσιαπαρίκου.

Στην απολογία της η προϊσταμένη αναφέρεται στην εκτεταμένη υποστελέχωση του τομέα, σημειώνοντας ότι ο ΟΣΕ, από 3.882 εργαζόμενους το 2010, έφτασε να διαθέτει περίπου 540 μόνιμους υπαλλήλους.

O αναπληρωτής προϊστάμενος υποστηρίζει ότι το υπουργείο δεν έχει αρμοδιότητα άμεσης παρέμβασης στη λειτουργία οργανισμών όπως ο ΟΣΕ και η ΕΡΓΟΣΕ, οι οποίοι λειτουργούν με διοικητική αυτοτέλεια. Κατά την εκδοχή του, η ευθύνη για την ασφάλεια της κυκλοφορίας ανήκει στον διαχειριστή της υποδομής, δηλαδή στον ΟΣΕ, ενώ σε επίπεδο ελέγχου συμμόρφωσης με τους κανόνες ασφάλειας αρμόδια είναι η ΡΑΣ ως εθνική αρχή ασφάλειας βάσει του ευρωπαϊκού πλαισίου.

Από την πλευρά της ΡΑΣ, η πρόεδρος Ιωάννα Τσιαπαρίκου περιγράφει μια εικόνα όπου κρίσιμα ζητήματα, όπως η μη λειτουργία της τηλεδιοίκησης, ήταν γνωστά στο σύνολο του σιδηροδρομικού τομέα και στο υπουργείο. Σύμφωνα με την απολογία της, το ζήτημα αυτό δεν αναδεικνυόταν ως νέο σε συσκέψεις, καθώς θεωρούνταν δεδομένο από τους εμπλεκόμενους φορείς.

Παράλληλα, αναφέρεται σε πιέσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιτάχυνση της ολοκλήρωσης των σιδηροδρομικών συμβάσεων, καθώς η χώρα είχε υπερβεί τα προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των έργων.

Η ίδια αναφέρει επίσης ότι προσπάθησε να επικοινωνήσει με τον υπουργό Κώστα Αχ. Καραμανλή, αλλά παραπεμπόταν στον γενικό γραμματέα Μεταφορών και στον υφυπουργό Κεφαλογιάννη, ενώ με άλλους υπουργούς στο παρελθόν είχε καταφέρει να έχει συναντήσεις. 

Σε ό,τι αφορά την ουσία της υπεράσπισης, η κ. Τσιαπαρίκου υποστηρίζει ότι η ΡΑΣ νομίμως εξέδιδε πιστοποιητικά ασφαλείας για την κίνηση των τρένων, επειδή αυτά κρίνονταν ασφαλή εντός του πλαισίου του Γενικού Κανονισμού Κίνησης, και ότι η εξέλιξη και παρακολούθηση των συμβάσεων δεν ανήκουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Αρχής.

Πέμπτη ομάδα: Hellenic Train 

Στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονται δύο στελέχη της Hellenic Train: ο Μαουρίτσιο Καποτόρτο (Mauricio Capotorto), διευθύνων σύμβουλος από τις 18/10/2021, και ο διευθυντής της Τεχνικής Διεύθυνσης από την 01/02/2022.

Κατηγορούνται ότι δεν μερίμνησαν για την εγκατάσταση και τη λειτουργία συστήματος ραδιοεπικοινωνίας GSM-R σε κάθε συρμό. Οι κατηγορίες σε βάρος τους (όπως και εκείνες της προϊσταμένης της διεύθυνσης προσωπικού του ΟΣΕ και μέλους της τριμελούς επιτροπής που ενέκρινε τη μετάταξη του σταθμάρχη τη στιγμή της σύγκρουσης) είναι πλημμεληματικού χαρακτήρα, σε αντίθεση με εκείνες των υπόλοιπων 33 κατηγορουμένων, που είναι σε βαθμό κακουργήματος.

Στην απολογία τους υποστήριξαν ότι ο ΟΣΕ δεν είχε θέσει σε ισχύ κανονιστική οδηγία για χρήση του GSM-R και ότι, κατά τον χρόνο της κατάθεσής τους (1η Μαρτίου 2024), μόλις το 38% των οχημάτων διέθετε το σύστημα. Υποστήριξαν επίσης ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022 πίεζαν με έγγραφα τον ΟΣΕ και τη ΓΑΙΑΟΣΕ για την πιστοποίησή του, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία ευθύνεται για την ασφάλεια των επιβατών εντός του τρένου, αλλά όχι για την υποδομή του σιδηροδρομικού δικτύου.

Τέλος, για τη Hellenic Train δεν διερευνήθηκαν ποτέ τα αδικήματα της έκρηξης και της πυρκαγιάς που οδήγησαν στον θάνατο επιβατών που επιβίωσαν από τη σύγκρουση, ανεξαρτήτως της αιτίας που προκάλεσε την πυρόσφαιρα.

Μια μάχη για την ευθύνη

Από την ανάγνωση και ανάλυση της ογκώδους δικογραφίας για τη δίκη των Τεμπών αναδύεται η αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο αφηγήματα: από τη μία, ότι ένα πλέγμα πράξεων και παραλείψεων δημιούργησε ένα σύστημα έτοιμο να καταρρεύσει· από την άλλη, ότι η ευθύνη είναι θρυμματισμένη, διαχεόμενη και συχνά μετατοπιζόμενη: από τον σταθμό της Λάρισας, στις αυθαιρεσίες της σύμβασης 717, έως τη διοίκηση του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, φτάνοντας μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες εποπτείας του σιδηροδρομικού συστήματος.

Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει όχι μόνο ποια πρόσωπα φέρουν ποινική ευθύνη, αλλά και αν το δυστύχημα ήταν αποτέλεσμα συγκεκριμένων ατομικών αποτυχιών ή η έκφραση ενός βαθύτερου, διαχρονικού και συλλογικού, διοικητικού χάους.

---

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

GSM-R

Το GSM-R (Global System for Mobile Communications – Railway) είναι το ειδικό ψηφιακό δίκτυο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται στους σιδηροδρόμους. Πρόκειται για ένα σύστημα κινητής τηλεφωνίας προσαρμοσμένο στις ανάγκες της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, μέσω του οποίου επικοινωνούν οι μηχανοδηγοί με τους σταθμάρχες και τα κέντρα ελέγχου. Το δίκτυο είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να έχει συνεχή κάλυψη σε όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο, ακόμη και σε δύσκολα σημεία όπως σήραγγες ή απομακρυσμένες περιοχές, ώστε η επικοινωνία να μη διακόπτεται.

ETCS

Το ETCS είναι ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας των σιδηροδρόμων που παρακολουθεί συνεχώς την κίνηση και την ταχύτητα των τρένων. Μέσω εξοπλισμού στη γραμμή και στο τρένο, γνωρίζει τη θέση των συρμών και τα επιτρεπόμενα όρια ταχύτητας και παρεμβαίνει αυτόματα αν ο μηχανοδηγός δεν αντιδράσει σωστά, ενεργοποιώντας αυτόματα την πέδηση. Σε πιο εξελιγμένες μορφές του, όπως το Level 2, λειτουργεί με συνεχή επικοινωνία μέσω του GSM-R, μεταφέροντας τις εντολές απευθείας στην καμπίνα. Στόχος του είναι να περιορίσει το ανθρώπινο λάθος και να αυξήσει την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου.

Cab Radios

Πρόκειται για τηλέφωνα εγκατεστημένα στην καμπίνα της εκάστοτε ηλεκτράμαξας. Μαζί με τις φορητές συσκευές (handhelds) αποτελούν το επιτρόχιο κομμάτι της τεχνολογίας ψηφιακής επικοινωνίας GSM-R. Επιτρέπουν στους μηχανοδηγούς των αμαξοστοιχιών την -χωρίς κενά, διακοπές, παρεμβάσεις και παράσιτα- επικοινωνία τόσο μεταξύ τους όσο και με τις μονάδες βάσης (σταθμούς – τοπικούς σταθμάρχες) όσο και όλων των ανωτέρω ταυτόχρονα μεταξύ τους (ασφαλής επικοινωνία τύπου νoice conference), καθώς και τη μεταφορά δεδομένων (data).

Τηλεδιοίκηση

Η παρακολούθηση μιας ολόκληρης σιδηροδρομικής γραμμής μέσα από ένα ενιαίο απομακρυσμένο κέντρο ελέγχου, που λαμβάνει ταυτόχρονα και σε πραγματικό χρόνο όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες από όλα τα τμήματα αποκλεισμού και τα αντίστοιχα πλευρικά φωτόσημα κατά μήκος της γραμμής. Επιτρέπει τη διαχείριση της κυκλοφορίας από έναν κεντρικό χειριστή (που υποκαθιστά πολλούς σταθμάρχες) με χρήση του πίνακα κυκλοφορίας και των δυνατοτήτων που αυτός παρέχει με τον κεντρικό χειριστή να χειρίζεται κάθε σταθμό σαν να ήταν ο ίδιος σταθμάρχης. Αποτρέπει τη χάραξη ασύμβατων μεταξύ τους δρομολογίων επί της γραμμής.

Σηματοδότηση

Το σύνολο του εξοπλισμού που βρίσκεται κατά μήκος της σιδηροδρομικής γραμμής και προειδοποιεί τον μηχανοδηγό που εισέρχεται σε ένα τμήμα αποκλεισμού εάν το τμήμα είναι ελεύθερο (πράσινο φωτόσημο) ή κατειλημμένο (ερυθρό φωτόσημο) ή μεταφέρει συγκεκριμένες πληροφορίες για την κίνηση στο εν λόγω τμήμα (π.χ. με μειωμένη ταχύτητα).

Τμήμα Αποκλεισμού

Τμήμα σιδηροδρομικής γραμμής, στο οποίο επιτρέπεται η είσοδος αμαξοστοιχίας μόνο όταν αυτό είναι ελεύθερο από οποιοδήποτε όχημα. Η γραμμή χωρίζεται σε τμήματα. Σε κάθε τμήμα επιτρέπεται μια αμαξοστοιχία τη φορά. Το κάθε τμήμα έχει μέγεθος που να επιτρέπει τη στάση της αμαξοστοιχίας εντός του.

 

 

Αναδημοσίευση: reportersunited.gr

Μόνο η Μόσχα μπορεί να βοηθήσει στα Στενά

Το πώς μπορούν να γίνει και πάλι η ναυσιπλοϊα από τα Στενά του Ορμουζ αναλύει ο πολύπειρος πολιτικός. πρώην  βουλευτής – υπουργός και Δήμαρχος Πειραιά Ανδρέας Ανδριανόπουλος. Σε άρθρο του σ«ΤΑ ΝΕΑ» της Πέμπτης 19 Μαρτίου

• • •

Οι συζητήσεις που γίνονται για την προστασία των Στενών του Ορμούζ για την ασφαλή διέλευση των τάνκερ και την εξασφάλιση ενέργειας για τις διεθνείς – συμπεριλαμβανόμενης της Κίνας – αγορές παραβλέπουν έναν ουσιαστικό παράγοντα. Η μόνη χώρα που πλοία δικά της ή έμμεσων συμφερόντων της περνούν από τα Στενά είναι η Ρωσία. Η συνεννόηση λοιπόν για να λυθεί το πρόβλημα οφείλει να περιλαμβάνει τη Μόσχα. Με τις χώρες του ΝΑΤΟ, την Ινδία και την Κίνα το πρόβλημα δεν υπάρχει ελπίδα και προοπτική να λυθεί.

Οπως έχω ήδη επισημάνει, η Ρωσία κρατάει στα χέρια της ένα ουσιαστικό χαρτί σε σχέση με το Ιράν. Ελέγχει με διάφορους τρόπους το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και ασκεί επιρροή και στη σημερινή ηγεσία του Ιράν. Είναι λοιπόν η μοναδική πολιτική δύναμη που μπορεί να ζητήσει – ίσως και να επιβάλει – στο Ιράν την απελευθέρωση των Στενών τιυ Περσικού Κόλπου από επιθέσεις και δολιοφθορές. Να σημειώσουμε πως το Κρεμλίνο, παρά τα κέρδη που τελευταία έχει από την άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου, δεν επιθυμεί κατάρρευση των διεθνών αγορών ενέργειας. Διότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε οικονομικη ύφεση στην Ευρώπη και σε Κορέα, Ιαπωνία και συνακόλουθα σε δραματική πίεση των τιμών πετρελαίου και αερίου. Αρα και σε κατάρρευση των ρωσικών εσόδων.

Θα είναι λοιπόν για όλους επωφελές να εμπλακεί άμεσα η Ρωσία σε κοινές προσπάθειες απελευθέρωσης των Στενών για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Αυτό βέβαια προϋποθέτει χαμήλωμα των τόνων της Ευρώπης κατά της Μόσχας – όπως εξάλλου έκανε ήδη η Ουάσιγκτον, καταργώντας πολλές κυρώσεις κατά της Μόσχας. Που οδήγησε βέβαια σε χτύπημα τάνκερ ελληνικών συφερόντων (από Ουκρανία πιθανότατα) στη Μαύρη Θάλασσα (!), το οποίο μετέφερε πετρέλαιο από το ρωσικό λιμάνι μεταφόρτωσης ενέργειας του Νοβοροσίσκ.

Η διάσωση λοιπόν της παγκόσμιας οικονομίας έχει ανάγκη τολμηρών πρωτοβουλιών και σωστής ανάγνωσης των γεωπολιτικών πραγματικοτήτων σε ολόκληρο τον κόσμο. Το κάλεσμα των δυτικών δυνάμεων να εμπλακούν στην υπεράσπιση των Στενών του Ορμούζ, ενώ ουδέποτε συμβουλεύτηκαν οι επιτιθέμενοι το ΝΑΤΟ για το χτύπημα κατά του Ιράν, δύσκολα θα έχει θετική κατάληξη. Διότι οι ηγέτες θα πρέπει να στραφούν εναντίον των εκλογικών τους σωμάτων.

Άνοια: Ασπίδα προστασίας ο καφές και το τσάι με καφεΐνη

Επιστημονική μελέτη δείχνει ότι η καθημερινή κατανάλωση καφέ ή τσαγιού με καφεΐνη συνδέεται με καλύτερη γνωστική υγεία μακροπρόθεσμα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό JAMA, τα μεγαλύτερα οφέλη παρατηρήθηκαν σε άτομα που κατανάλωναν δύο έως τρία φλιτζάνια καφέ την ημέρα ή ένα έως δύο φλιτζάνια τσάι.

• • •

Όπως δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Daniel Wang, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Διατροφής της Ιατρικής Σχολής Harvard T.H. Chan στη Βοστώνη, οι καταναλωτές καφέ στη μέση ηλικία εμφάνισαν 18% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή τους, ενώ όσοι έπιναν τσάι είχαν 14% χαμηλότερο κίνδυνο.

Αντίθετα, τα ίδια οφέλη δεν παρατηρήθηκαν σε άτομα που κατανάλωναν καφέ χωρίς καφεΐνη ή τσάι, σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης.

Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από περισσότερους από 130.000 συμμετέχοντες των μακροχρόνιων μελετών Nurses’ Health Study και Health Professionals Follow-up Study.

 

Τι δείχνουν και τι δεν αποδεικνύουν τα ευρήματα

Παρότι και προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τον καφεϊνούχο καφέ και το τσάι με πιο υγιή γήρανση και μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη είναι παρατηρησιακή.

Αυτό σημαίνει ότι καταγράφεται συσχέτιση, αλλά δεν μπορεί να αποδειχθεί αιτιώδης σχέση μεταξύ κατανάλωσης καφεΐνης και μειωμένου κινδύνου άνοιας.

Ο Δρ. David Kao, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, τόνισε ότι τα ευρήματα δεν υποδεικνύουν την ανάγκη αλλαγής συνηθειών. Όπως είπε, «τα δεδομένα δεν δείχνουν ότι πρέπει να κόψει κανείς τον καφέ του, αλλά ούτε ότι πρέπει να αυξήσει την κατανάλωσή του».

 

«Περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο»

Η Δρ. Sara Mahdavi, επίκουρη καθηγήτρια Διατροφικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, υπογράμμισε ότι κανείς δεν θα πρέπει να ξεκινήσει να πίνει καφέ αποκλειστικά για προστασία του εγκεφάλου.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι άτομα με άγχος, αϋπνία, καρδιακές αρρυθμίες ή δυσανεξία στην καφεΐνη θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά.

 

Γιατί ο καφές και το τσάι μπορεί να ωφελούν

Η καφεΐνη δεν είναι το μόνο συστατικό που φαίνεται να συμβάλλει στα οφέλη. Ο καφές περιέχει εκατοντάδες βιοδραστικές ενώσεις, οι οποίες επηρεάζουν τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό της γλυκόζης, τη λειτουργία των αγγείων και το οξειδωτικό στρες.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο καφές μπορεί να συμβάλει στη μείωση της φλεγμονής, της αρτηριακής πίεσης και του οξειδωτικού στρες, παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση και τη γνωστική έκπτωση.

 

Ο καφές δεν αντικαθιστά τον υγιεινό τρόπο ζωής

Οι ειδικοί τονίζουν ότι, παρά τα ευρήματα, ο καφές ή το τσάι δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις βασικές συνήθειες που προστατεύουν τον εγκέφαλο.

«Η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο ποιοτικός ύπνος, η αποφυγή καπνίσματος, η ρύθμιση της πίεσης και του διαβήτη, η κοινωνική δραστηριότητα και η ισορροπημένη διατροφή παραμένουν πολύ πιο καθοριστικοί παράγοντες από οποιοδήποτε ρόφημα», επισημαίνει η Δρ. Mahdavi.

 

 

Αναδημοσίευση: ertnews.gr

Πηγή: edition.cnn.com και jamanetwork.com

Θα σας εκπλήξει τί ξέρει ο σκύλος σας για εσάς

Μια κοινή εμπειρία που έχουν πολλοί «κηδεμόνες σκύλων» είναι η αίσθηση ότι το κατοικίδιό τους τούς «ξέρει». Όχι απλώς ότι αναγνωρίζει τη φωνή ή τον ήχο των βημάτων τους, αλλά ότι αντιλαμβάνεται βαθύτερα πράγματα για αυτούς: τις ψυχολογικές τους μεταπτώσεις, την κούραση πίσω από τις κινήσεις τους, την ένταση που μπορεί να κρύβει ένα χαμόγελο.

Σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι τα αγαπημένα μας τετράποδα δεν είναι απλώς παρατηρητές της ζωής μας, αλλά και ικανότατοι αναλυτές της. Χάρη στις οξυμένες αισθήσεις τους, τη συναισθηματική νοημοσύνη τους και τον εξελικτικό δεσμό που έχει διαμορφωθεί μέσα στις χιλιετίες ανάμεσα στο είδος τους και το δικό μας, αυτά τα πλάσματα είναι συντονισμένα με τον άνθρωπο με τρόπο εντυπωσιακό και πολυεπίπεδο.

• • •

Ένα από τα πιο γνωστά – και επιστημονικά τεκμηριωμένα – παραδείγματα είναι η ικανότητα των σκύλων να αναγνωρίζουν τα ανθρώπινα συναισθήματα. Δεν αντιδρούν απλώς στον τόνο της φωνής μας, αλλά επεξεργάζονται οπτικά, ακουστικά και οσφρητικά ερεθίσματα για να ανακαλύψουν πότε είμαστε χαρούμενοι, λυπημένοι, αγχωμένοι ή φοβισμένοι.

Όταν λοιπόν το χνουδωτό σας φιλαράκι εμφανίζεται ξαφνικά δίπλα σας όταν το έχετε ανάγκη ή γίνεται ιδιαίτερα τρυφερό τις στιγμές που κάτι σας βαραίνει, ίσως να μην πρόκειται για σύμπτωση. Όσα συμβαίνουν στον εσωτερικό σας κόσμο προκαλούν ανεπαίσθητες αλλαγές στο σώμα και τη συμπεριφορά σας που καταγράφονται από το «ραντάρ» του και συχνά επηρεάζουν τη συμπεριφορά του.

Εκτός όμως από τα συναισθήματά σας, τι άλλο μπορεί να γνωρίζει το λατρεμένο σας κατοικίδιο για εσάς; Ακολουθούν πέντε παραδείγματα που μπορεί να σας ξαφνιάσουν.

 

Τις προθέσεις σας

Σας έχει τύχει ποτέ να πατήσετε κατά λάθος την πατούσα του σκύλου σας και να ακούσετε με τρόμο το πονεμένο του γρύλισμα; Αν ναι, τότε σίγουρα έχετε αναρωτηθεί αν το θύμα της απροσεξίας σας γνωρίζει ότι ήταν απλώς ένα ατύχημα και ότι δεν είχατε πρόθεση να του κάνετε κακό.

Η επιστήμη δίνει μια αρκετά καθησυχαστική απάντηση. Έρευνα Γερμανών επιστημόνων το 2021 έδειξε ότι οι σκύλοι μπορούν να διακρίνουν τη διαφορά μεταξύ μιας ενέργειας και της πρόθεσης πίσω από αυτή. Στο μικροσκόπιο βρέθηκαν, πιο συγκεκριμένα, οι αντιδράσεις των ζώων όταν κάποιος τους στερούσε ηθελημένα κάτι που ήθελαν και όταν αυτό συνέβαινε κατά λάθος.

Τα τετράποδα που συμμετείχαν στη μελέτη μπορούσαν να αναγνωρίσουν πότε κάποιος τους στερούσε σκόπιμα μια λιχουδιά και πότε αυτή έπεφτε τυχαία σε σημείο που δεν είχαν πρόσβαση. Όταν η ενέργεια ήταν σκόπιμη, οι σκύλοι περίμεναν περισσότερο πριν προσπαθήσουν ξανά να την πάρουν, σταματούσαν να κουνάνε την ουρά τους και συχνά ξάπλωναν κάτω, αντιδρώντας με απροθυμία και δισταγμό.

 

Τη ρουτίνα σας

Ο σκύλος σας δεν γνωρίζει μόνο τι κάνετε, αλλά και πότε το κάνετε, μέσω της δικής του αντίληψης του χρόνου. Μέσα από επαναλαμβανόμενα μοτίβα και μηχανισμούς συσχετιστικής μάθησης, μπορεί και «χαρτογραφεί» την καθημερινή σας ρουτίνα. Ανεπαίσθητες αλλαγές στο φως της ημέρας, οι γνώριμοι ήχοι του σπιτιού, ο ρυθμός των κινήσεών σας λειτουργούν σαν δείκτες ενός «εσωτερικού ρολογιού» που τον βοηθά να προβλέπει τι ακολουθεί.

Έτσι εξηγείται γιατί τον βρίσκετε να περιμένει στην πόρτα όταν πλησιάζει η συνηθισμένη ώρα της βόλτας του ή να σηκώνει το κεφάλι του, έτοιμος να σας «καλημερίσει», δευτερόλεπτα πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι σας. Δεν μαντεύει: ερμηνεύει τα σημάδια που του στέλνει το σώμα του (η πρωινή αίσθηση πείνας) ή το περιβάλλον (το φως που μπαίνει στο δωμάτιο) για να συμπληρώσει το «παζλ» της στιγμής, κάτι που επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέσα στη μέρα.

 

Το πραγματικό νόημα πίσω από τις λέξεις

Το τετράποδό σας καταλαβαίνει πιθανότατα περισσότερα απ’ όσα νομίζετε κάθε φορά που του μιλάτε. Έρευνες νευροαπεικόνισης από το Eotvos Lorand University έδειξαν ότι ο εγκέφαλός του επεξεργάζεται ξεχωριστά το λεξιλόγιο και τον τόνο της φωνής, με τρόπο που μοιάζει αρκετά με τον ανθρώπινο.

Κατά τη διάρκεια των πειραμάτων της εν λόγω μελέτης, όταν οι λέξεις επιβράβευσης συνοδεύονταν από ζεστό και ενθουσιώδη τόνο, ενεργοποιούνταν στον εγκέφαλο τα κέντρα ανταμοιβής. Όταν όμως ο τόνος δεν ταίριαζε με το περιεχόμενο, η αντίδραση των σκύλων άλλαζε αισθητά. Με άλλα λόγια, ο σκύλος σας δεν ξεγελιέται εύκολα: αντιλαμβάνεται αν τα λόγια σας και το συναίσθημα πίσω από αυτά βρίσκονται σε αρμονία.

 

Αν είστε δίκαιοι ή άδικοι

Έχετε περισσότερα από ένα κατοικίδια και δείχνετε – έστω και άθελά σας – προτίμηση στο ένα; Ο σκύλος που αδικείται ίσως το παίρνει πιο… κατάκαρδα απ’ όσο νομίζετε. Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι όταν δύο σκύλοι εκτελούν την ίδια εντολή αλλά μόνο ο ένας ανταμείβεται ή λαμβάνει καλύτερη λιχουδιά, εκείνος που νιώθει «ριγμένος» συχνά σταματά να συνεργάζεται.

Το γεγονός ότι παρόμοια αντίδραση έχει παρατηρηθεί και σε λύκους (και μάλιστα σε πιο έντονο βαθμό) υποδηλώνει ότι η ευαισθησία στην αδικία αποτελεί βαθιά ριζωμένο εξελικτικό χαρακτηριστικό, κι όχι απλώς αποτέλεσμα της ζωής δίπλα μας.

 

Προβλήματα υγείας

Οι σκύλοι είναι ικανοί να αντιληφθούν αλλαγές στο σώμα μας πριν ακόμη τις εντοπίσουμε εμείς. Από τις πρώτες καταγεγραμμένες περιπτώσεις όπου κατοικίδια εντόπισαν μελανώματα, επιμένοντας να γλείφουν ή να ξύνουν συγκεκριμένα σημεία στο σώμα των κηδεμόνων τους, μέχρι σύγχρονες επιστημονικές ομάδες που μαθαίνουν σε σκύλους να ανιχνεύουν μορφές καρκίνου μέσω της ισχυρής τους όσφρησης, τα δεδομένα είναι εντυπωσιακά.

Εκπαιδευμένοι σκύλοι μπορούν επίσης να προειδοποιήσουν άτομα με διαβήτη για απότομη πτώση ή άνοδο του σακχάρου στο αίμα, ανιχνεύοντας τις χημικές αλλαγές στην αναπνοή ή τον ιδρώτα. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μελέτες έδειξαν ότι ήταν σε θέση να αναγνωρίζουν τη λοίμωξη από Covid-19 μέσω οσφρητικών δειγμάτων, μια υπενθύμιση ότι η μύτη τους μπορεί να λειτουργήσει και ως ευαίσθητο «διαγνωστικό εργαλείο».

 

 

Αναδημοσίευση: topetmou.gr

Συλλήψεις εμπλεκόμενων και στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ για εμπορία ανθρώπων

Στον σκληρό πυρήνα εγκληματικής οργάνωσης εμπορίας ανθρώπων εντάσσεται σύμφωνα με την ΕΛΑΣ η κουμπάρα και πρώην συνεργάτιδα στο πολιτικό γραφείο του πρώην υπουργού Αγρ. Ανάπτυξης, Λευτέρη Αυγενάκη, Σοφία Νταμπακάκη, που εμπλέκεται και στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ.

Μάλιστα ως αρχηγός της εγκληματικής οργάνωσης, για την οποία έχουν γίνει 23 συλλήψεις, με συνολικά 32 κατηγορούμενους, φέρεται ο σύζυγός της κουμπάρας του πρώην υπουργού, Δημήτρης Κυπριωτάκης. Η κομπίνα για την εγκληματική ομάδα είχε όφελος για τους συμμετέχοντας περί τα 5 εκατομμύρια ευρώ.
Το πολυσέλιδο διαβιβαστικό της ΕΛΑΣ προς τον Εισαγγελέα είναι κόλαφος για την εγκληματική δραστηριότητα του ζεύγους και των συνεργών τους. Ως παθόντες από την παράνομη συμπεριφορά των τουλάχιστον τριών τελευταίων ετών φέρονται 48 μετανάστες με καταγωγή κυρίως από το Πακιστάν, για τους οποίους σχηματίστηκε δικογραφία, ενώ άλλες 212 υποθέσεις αλλοδαπών ερευνώνται.

• • •

Στην κατ’ οίκον έρευνα των κουμπάρων βρέθηκαν 145.000 ευρώ σε μετρητά, τρεις τηλεφωνικές συσκευές, δεκάδες τραπεζικές κάρτες με ονόματα αλλοδαπών, φορητός υπολογιστής τάμπλετ, διάφορα μικροποσά σε νόμισμα Αιγύπτου και δολάρια ΗΠΑ και εκατοντάδες έγγραφα και ατζέντες, όπου αναγράφονταν τα ονόματα των αλλοδαπών και τα εγκληματικά ποσά που αποκομίζονταν από την κομπίνα, καθώς και εικονικές συμβάσεις. Κατεσχέθηκε επίσης ένα πολυτελές ΙΧ.
Επίσης σε έρευνα που έγινε στο ιδιωτικό ΚΕΠ του ζεύγους, βρέθηκαν διαβατήρια αλλοδαπών, και και μία ατζέντα που ανέγραφε ονόματα και πποσά που εισπράτονταν από τους εικονικά εργαζόμενους αλλοδαπούς.
Το κύκλωμα μάλιστα ήταν τόσο καλά οργανωμένο, που λειτουργούσε με πυραμιδοειδή μορφή, μεταξύ της ηγετικής ομάδας, των μεσαζόντων και των εικονικών επιχειρήσεων.
Τί έκανε η εγκληματική οργάνωση, για τη δράση της οποίας είχε ήδη γράψει το Documento από την εποχή της ανάμειξης των ίδιων προσώπων στο σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ;
Αναφέρεται επί λέξει στο διαβιβαστικό:

«Προέβαινε στην τέλεση των κακουργηματικών πράξεων της εμπορίας ανθρώπων με σκοπό το κέρδος υπό τη μορφή της εργασιακής εκμετάλλευσης, συνδεόμενης αυτής με την παράνομη είσοδο και παράνομη διαμονή πολιτών τρίτης χώρας στο ελληνικό έδαφος, καθώς και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές ενέργειες, αλλά και στην τέλεση άλλων αδικημάτων που απαιτούνταν για την υποστήριξη της εν λόγω εγκληματικής δράσης όπως της παράνομης κατακράτησης, της απάτης σε βάρος του νομικού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, ΟΤΑ κλπ, της υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης, της παραβίασης της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας. Για την τέλεση των ως άνω εγκληματικών πράξεων χρησιμοποιούνταν διάφορες μέθοδοι όπως εν προκειμένω η μετάκληση με εικονική ατομική σύμβαση εργασίας πολιτών τρίτων χωρών στην Ελλάδα για εργασία με σκοπό τη διευκόλυνση της εισόδου και διαμονής του αλλοδαπού στο ελληνικό έδαφος δίχως η εργασιακή σχέση να υφίσταται στην πραγματικότητα, και η εν συνεχεία καταστρατήγηση της μεταναστευτικής νομοθεσίας σε σχέση με την αίτηση χορήγησης άδειας διαμονής με σκοπό τη νομιμοποίηση των αλλοδαπών στις ίδιες περιπτώσεις αλλά και σε άλλες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου και οι οποίες κρίθηκαν για το λόγο αυτό καταχρηστικές.

-Ακόμη επιδίδονταν στην τέλεση και άλλων εγκληματικών πράξεων προς επίτευξη του σκοπού τους δηλ. τον πορισμό παράνομου κέρδους όπως την παρακράτηση – στέρηση ταξιδιωτικών εγγράφων, την εξώθηση σε πραγματική αδήλωτη – ανασφάλιστη εργασία χωρίς νόμιμη σύμβαση εργασίας, την απόσπαση της συναίνεσης αλλοδαπών με απατηλά μέσα, εκμεταλλευόμενοι και της ευάλωτης θέσης τους, όπως την υπόσχεση παροχής νόμιμης εργασίας και νόμιμου τίτλου διαμονής στην Ελλάδα, με σκοπό τη δημιουργία δυσανάλογων οφειλών -χρεων απο μερους των μεταναστων εναντι αυτων αλλα και την κατ΄ εξακολούθηση άσκηση ψυχολογικής βίας για την ικανοποίηση των σκοπών τους. 

Οι εν λόγω πράξεις εξακολουθούν να τελούνται, από περισσότερους συμμέτοχους – μέλη της εγκληματικής οργάνωσης- σε βάρος περισσότερων θυμάτων αλλοδαπών, ευρισκομένων σε ευάλωτη θέση, σε περισσότερες τοποθεσίες της ημεδαπής ιδίως της πόλης του Ηρακλείου και της πόλης του Αγ. Νικολάου με την καταστρατήγηση μεταξύ άλλων της μεταναστευτικής και εργατικής νομοθεσίας σε σχέση με τα ανωτέρω, ενώπιον των Ελληνικών δημόσιων αρχών και υπηρεσιών είτε βρίσκονται στην ημεδαπή είτε στην αλλοδαπή ενώπιον ελληνικών προξενικών αρχών στο Ισλαμαμπάντ/ Πακιστάν, τη Ντόχα/ Κατάρ και το Άμπου Ντάμπι/ ΗΑΕ, με σκοπό την αποκόμιση παράνομου κέρδους.

• Επίσης, το έτος 2024, στο πλαίσιο αιτήσεων υπαγωγής στην ad hoc διαδικασία χορήγησης νέου τύπου άδειας διαμονής του άρθρου 193 ν.5078/ 2023, έως την 31.12.2024, επιδίδονταν στη δημόσια χρήση ψευδών ιατρικών πιστοποιήσεων έναντι χρηματικού ποσού, αναφορικά με τη προϋπόθεση απόδειξης, από πλευράς του αιτούντος, συνεχούς και αδιάλειπτης τριετούς διαμονής στη χώρα, χωρίς άδεια διαμονής, με σκοπό τη χορήγηση της βεβαίωσης της παρ. 8 του άρθρου 10 του ν.5038/ 2023 (“Μπλε Βεβαίωση”), σε αλλοδαπούς π.τ.χ. που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, καταστρατηγώντας την μεταναστευτική νομοθεσία.

• Όμοια το έτος 2023 προέβαινε έναντι χρηματικού ποσού, σε κατάθεση αιτήσεων για τη χορήγηση άδειας διαμονής μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Υπ. Μετανάστευσης και Ασύλου σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.4251/ 2014, σε αλλοδαπούς που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις του νόμου, χωρίς τα απαραίτητα δικαιολογητικά, έναντι χρηματικού ποσού, με σκοπό τη λήψη της Βεβαίωσης της παρ. 5 του άρθρου 8 του ν.4251/2014 (“Μπλε Βεβαίωση”), παρατείνοντας την παράνομη διαμονή τους στην Ελλάδα.

 

Αναδημοσίευση: press-gr.com/