Politico: Το γερασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας «τροφοδοτεί» τις καταστροφικές πυρκαγιές

Οι φλόγες δεν χρειάζονται πάντα έναν εμπρηστή για να ξεκινήσουν.

 Σε αρκετές από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές που έχουν πλήξει την Ελλάδα, αρκεί ένας σπινθήρας από ένα παλιό καλώδιο, ένας αγωγός που έχει υποστεί φθορά ή ένα δίκτυο που λειτουργεί υπό ακραία πίεση. Και όσο η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα και πιο θερμά καλοκαίρια και ισχυρότερους ανέμους, το πρόβλημα ενός γερασμένου δικτύου αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις.

• • •

Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, που επικαλείται το Politico, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο ευθύνονται φέτος για περίπου 75% της συνολικής καμένης έκτασης στην Ελλάδα.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό, παρότι οι πυρκαγιές που αποδίδονται στο δίκτυο αποτελούν μικρότερο τμήμα του συνολικού αριθμού των περιστατικών.

 

Οι φωτιές που γίνονται καταστροφικές

Το κρίσιμο στοιχείο είναι, σύμφωνα με ειδικούς, όχι μόνο πόσες πυρκαγιές ξεκινούν από το ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά πού και πότε ξεσπούν.

Οι βλάβες σε εναέρια καλώδια, η επαφή της βλάστησης με αγωγούς, η συσσώρευση σκόνης στον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό και η χαλάρωση ή η κάμψη γραμμών μπορούν να προκαλέσουν σπινθήρες. Όταν αυτό συμβαίνει σε συνθήκες ισχυρών ανέμων, υψηλών θερμοκρασιών και αυξημένης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, μια μικρή εστία μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.

«Έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε στο Politico ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF Ελλάς. Όπως εξηγεί, στατιστικά η πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το δίκτυο, όμως «αυτές είναι που προκαλούν τις μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές πυρκαγιές».

Μάλιστα, δύο φονικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου, στη δυτική Αττική και στην Κρήτη, συνδέθηκαν σύμφωνα με τα προκαταρκτικά ευρήματα της Πυροσβεστικής με το ηλεκτρικό δίκτυο. 

Οι δύο φωτιές κατέστρεψαν συνολικά περισσότερα από 36.000 στρέμματα και κόστισαν τη ζωή σε τέσσερις ανθρώπους.

 

Ένα δίκτυο από άλλη εποχή

Το πρόβλημα έχει βαθιές ρίζες. Μεγάλο τμήμα του ελληνικού δικτύου ηλεκτρικής διανομής κατασκευάστηκε πριν από πολλές δεκαετίες και εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από το έδαφος, περνώντας μέσα από δάση και αγροτικές περιοχές.

Η επιλογή των εναέριων γραμμών έγινε σε μεγάλο βαθμό τη δεκαετία του 1960, καθώς αποτελούσαν οικονομικότερο τρόπο για την επέκταση της ηλεκτροδότησης σε ολόκληρη τη χώρα. Η οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε περαιτέρω τις επενδύσεις και, σύμφωνα με τους επικριτές της κυβέρνησης, καθυστέρησε την αναβάθμιση των υποδομών.

«Θέσαμε το ζήτημα πριν από χρόνια, ζητώντας να γίνει κάτι επειγόντως με το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε στο Politico και στην Νεκταρία Σταμούλη ο Χρήστος Καλογερόπουλος, απόστρατος αντιστράτηγος της Πυροσβεστικής και πρώην επικεφαλής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού. «Ζητούσαμε επειγόντως την υπογειοποίηση των καλωδίων».

 

Η απάντηση του ΔΕΔΔΗΕ

Ο ΔΕΔΔΗΕ απορρίπτει, ωστόσο, την εικόνα ότι το ηλεκτρικό δίκτυο αποτελεί βασική αιτία των πυρκαγιών στην Ελλάδα.

Ο διαχειριστής υποστηρίζει ότι μόλις περίπου 1% των περιστατικών πυρκαγιάς το 2025 αποδόθηκε στο ηλεκτρικό δίκτυο, έναντι περίπου 3% στις ΗΠΑ. Παράλληλα, επισημαίνει ότι συνεργεία του βρίσκονται στα μεγάλα μέτωπα, υποστηρίζοντας τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και αποκαθιστώντας την ηλεκτροδότηση στις πληγείσες περιοχές.

«Η εύκολη στοχοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπά μια πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού», ανέφερε ο οργανισμός σε δήλωσή του στο Politico, προειδοποιώντας ότι δημιουργούνται «λανθασμένες εντυπώσεις» και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξυπηρετούνται τοπικές ευθύνες και βραχυπρόθεμες σκοπιμότητες.

 

Το κόστος της υπογειοποίησης

Η κυβέρνηση χρηματοδοτεί ήδη έργα υπογειοποίησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Politico, το ποσοστό του δικτύου διανομής που βρίσκεται πλέον κάτω από το έδαφος έχει αυξηθεί περίπου στο 14%, από 9% το 2021.

Η πλήρης υπογειοποίηση, ωστόσο, απέχει πολύ. Η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, ανέφερε ότι η υπογειοποίηση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης, μήκους περίπου 120.000 χιλιομέτρων, θα κόστιζε περίπου 35 δισ. ευρώ. Για τον λόγο αυτό, η προτεραιότητα, σύμφωνα με την κυβέρνηση, πρέπει να δοθεί στις περιοχές με τον υψηλότερο κίνδυνο.

Ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής προστασίας δασών στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τόνισε στο Politico ότι η υπογειοποίηση είναι ακριβή και χρονοβόρα. Παράλληλα, ζήτησε πρόσβαση των ερευνητών σε λεπτομερή δεδομένα για τη θέση των γραμμών και των πυλώνων, ώστε να εντοπίζονται τα πιο ευάλωτα σημεία.

«Αν είχαμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους πούμε πού είναι ευάλωτο το δίκτυό τους και πού θα μπορούσε να ξεσπάσει μια πυρκαγιά», είπε, υπογραμμίζοντας ότι με δεδομένους τους περιορισμένους πόρους πρέπει να προηγηθούν οι πιο δύσκολες περιοχές.

 

Οι συλλήψεις και η δικαστική διάσταση

Η συζήτηση για την ευθύνη του δικτύου έχει ήδη περάσει και στο πεδίο της Δικαιοσύνης. 

Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη συνελήφθησαν δύο στελέχη του ΔΕΔΔΗΕ, υπεύθυνα για τη λειτουργία και τη συντήρηση του δικτύου, τα οποία αργότερα αφέθηκαν ελεύθερα.

Στη Βοιωτία, όπου φωτιά στα τέλη Ιουλίου επεκτάθηκε προς τη δυτική Αττική, οι έρευνες στράφηκαν σε εξοπλισμό ιδιωτικού αιολικού πάρκου. Ένας δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας τέθηκαν υπό κράτηση.

Παράλληλα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που συνδέονται με πυρκαγιές και το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, σύμφωνα με τον Καλογερόπουλο.

Μία από τις ελάχιστες υποθέσεις που κατέληξαν σε τελεσίδικη απόφαση εις βάρος του ΔΕΔΔΗΕ αφορά ομαδική αγωγή για τη φωτιά του 2015 στη Νεάπολη Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε σπίτια, δασικές εκτάσεις και αγροτικές καλλιέργειες. Περίπου 90 πληγέντες εξακολουθούν να διεκδικούν αποζημιώσεις.

«Είναι πραγματικός αγώνας για έναν πολίτη να τα βάλει με μια εταιρεία ηλεκτρικού δικτύου», δήλωσε στο Politico η δικηγόρος Ευγενία Λαζαράκη, η οποία εκπροσωπεί τους πληγέντες. Όπως σημείωσε, οι εταιρείες κοινής ωφέλειας διαθέτουν την τεχνική τεχνογνωσία και την πρόσβαση στα στοιχεία που χρειάζονται για την υπεράσπισή τους, αφήνοντας τους πολίτες σε μειονεκτική θέση.

Η συζήτηση αποκτά πλέον και οικονομική διάσταση. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρέπει να ενισχυθούν οι κανόνες για τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα, ενώ ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση μόνο στους ιδιώτες μπορεί να αφήσει στη σκιά το ευρύτερο ζήτημα: ένα δημόσιο δίκτυο που σχεδιάστηκε για άλλες κλιματικές και ενεργειακές συνθήκες.

«Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια αναγνώριση του προβλήματος», λέει ο κ. Τζιρίτης στο Politico. «Το ζήτημα πρέπει να αναγνωριστεί και οι προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων να γίνουν σε κυβερνητικό επίπεδο».

 

 

Αναδημοσίευση: imerisia.gr

Πηγή: politico.eu